Carbon farming in Europa: klimaatbeleid dat geruststelt, maar niet altijd levert
Carbon farming krijgt een steeds prominentere plek in het Europese klimaatbeleid. Door koolstof vast te leggen in landbouwbodems zou de landbouwsector kunnen bijdragen aan het compenseren van broeikasgasemissies. Maar hoe stevig is dit beleidsinstrument eigenlijk?
In een recent artikel in Outlook on Agriculture analyseren WUR onderzoekers hoe carbon farming is opgenomen in belangrijke Europese beleidskaders, waaronder de European Green Deal, het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB) en de voorgestelde Carbon Removals and Carbon Farming (CRCF)-verordening.
Hun conclusie is kritisch. De auteurs spreken van symbolic reassurance: beleid dat de indruk wekt dat er voortgang wordt geboekt, zonder harde garanties op blijvende emissiereducties.
Complexe bodems, simpele indicatoren
Een belangrijk risico is dat complexe processen in bodems worden teruggebracht tot koolstofeenheden. Hierdoor ontstaat een sterke focus op monitoring, indicatoren en koolstofcredits, terwijl onzekerheden over meten, langetermijneffecten, omkeerbaarheid en lokale verschillen grotendeels buiten beeld blijven.
Daarnaast waarschuwen de auteurs dat carbon farming de aandacht kan afleiden van directe emissiereductie. Wanneer koolstofvastlegging wordt ingezet als compensatie, bestaat het risico dat structurele veranderingen in landbouw- en voedselsystemen worden uitgesteld.
Gemiste kansen
Tegelijkertijd zien de onderzoekers duidelijke kansen. Carbon farming kan bijdragen aan een duurzame transitie van de landbouw, mits het wordt verbonden aan bredere doelen zoals bodemkwaliteit, biodiversiteit en waterbeheer. Beleidsinstrumenten die langdurige aanpassing van landbouwpraktijken stimuleren, zijn daarbij effectiever dan regelingen die focussen op korte termijn koolstofwinst.
De bijbehorende infographic laat zien waar de belangrijkste risico’s en gemiste kansen liggen en maakt inzichtelijk hoe beleidsambities op papier kunnen schitteren, terwijl de daadwerkelijke impact wellicht beperkt blijft.
De infographic laat zien welke positie carbon farming inneemt binnen het Europese klimaatbeleid en welke risico’s en kansen daarbij horen.
Bovenin staan de Europese klimaatambities centraal. Carbon farming wordt gepresenteerd als een manier om broeikasgasemissies te compenseren door koolstof vast te leggen in landbouwbodems. Europese beleidsinstrumenten komen terug in subsidies, koolstofcredits en meetsystemen, waaronder het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB) en het voorgestelde CRCF-kader.
Het middendeel van de infographic beschrijft de risico’s.
Carbon farming kan leiden tot symbolic reassurance: het idee dat klimaatdoelen worden gehaald, terwijl emissies en de gevolgen van klimaatverandering zoals opwarming van de aarde blijven bestaan. Koolstofopslag in bodems is onzeker en kan weer verloren gaan. Een sterke focus op koolstofvastlegging kan emissiereductie uitstellen en een structurele aanpak van de oorzaken van klimaatverandering vertragen.
Onderaan staan de kansen.
Langdurige stimuleringsmaatregelen kunnen ervoor zorgen dat duurzame landbouwpraktijken blijvend worden toegepast. Wanneer carbon farming wordt gekoppeld aan bredere doelen, zoals bodemkwaliteit, biodiversiteit en waterbeheer, kan het bijdragen aan structurele verduurzaming in plaats van kortetermijnwinst in koolstofopslag.
Naar scherper en effectiever beleid
Volgens de auteurs moet er binnen de voorgestelde CRCF-verordening een duidelijk onderscheid worden gemaakt tussen emissiereductie en tijdelijke koolstofvastlegging. Alleen dan kan carbon farming daadwerkelijk bijdragen aan Europese klimaat- en duurzaamheidsdoelen.
Heeft u een vraag?
Heeft u een vraag rondom dit onderwerp of ziet u kansen om met ons samen te werken? Neem dan contact op met onze expert.
dr. R (Renske) Hijbeek
Universitair hoofddocent
