Eilandkwelders Waddenzee kwetsbaar, vasteland houdt stand
- dr. MEB (Marinka) van Puijenbroek
- WR Onderzoeker
Kwelders lijken kwetsbaar voor zeespiegelstijging. Bij een verhoging van slechts enkele decimeters staat de kwelder immers al volledig onder water. Toch blijken kwelders soms goed bestand tegen zeespiegelstijging: door sedimentatie kunnen zij meegroeien en zo blijven voortbestaan, mits er voldoende sediment wordt aangevoerd.
Onderzoekers van Wageningen Marine Research hebben bekeken welke kwelders in de Nederlandse Waddenzee in staat zijn mee te groeien en welke bij zeespiegelstijging problemen zullen ondervinden. Ze concluderen dat de vastelandskwelders relatief toekomstbestendig zijn. Eilandkwelders, vooral op Oost-Ameland, zijn daarentegen kwetsbaar.
Toekomstbestendigheid
In Nederland is het kwelderareaal de afgelopen decennia vrijwel overal toegenomen. Kwelders zijn dynamische gebieden waarvan de ontwikkeling wordt bepaald door opslibbing en vegetatiedynamiek. De toekomstbestendigheid van kwelders hangt af van hun vermogen om voldoende op te slibben om de zeespiegelstijging (momenteel 2-3 mm/jaar) bij te houden. Vastelandskwelders groeien door opslibbing (11-17 mm/jaar) en zijn relatief toekomstbestendig, terwijl eilandkwelders (met een groei van 1-5 mm/jaar) kwetsbaar blijven.
Veerkracht en fragmentatie
Bij de reactie van de kweldervegetatie op zeespiegelstijging valt vooral de veerkracht van de vegetatie op: zelfs onder verslechterde omstandigheden weet die zich tot nu toe te handhaven. Hieruit blijkt de kracht van kwelders. Fragmentatie en slechte drainage vormen echter een risico omdat dit tot kantelpunten kan leiden, waarbij kwelders abrupt omslaan naar kaal wad. Dit is een reëel risico voor de kwelder op Oost-Ameland, deze kwelder is extra gevoelig voor zeespiegelstijging vanwege bodemdaling door gaswinning.
Gedifferentieerd begrazingsbeheer
Beheer zoals begrazing beïnvloedt zowel de vegetatie als de sedimentatie en heeft daardoor effect op de biodiversiteit en veerkracht. De onderzoekers adviseren om begrazing te beperken op locaties met een lage opslibbing, slechte drainage of bodemdaling, en om gedifferentieerd begrazingsbeheer toe te passen om variatie en biodiversiteit te stimuleren. Voor de eilandkwelders valt daarnaast het stimuleren van sedimentaanvoer aan te bevelen.
Lees meer: Puijenbroek, M.E.B. van, F.O.H. Smulders, C. Sonneveld (2026). De ontwikkeling van kwelders in de Waddenzee; Langetermijnontwikkeling (1990-2025) en een blik op de toekomst. Wageningen, Wettelijke Onderzoekstaken Natuur & Milieu, WOT-rapport 174/WMR-rapport C033/26
Heeft u een vraag?
Heeft u een vraag rondom dit onderwerp of ziet u kansen om met ons samen te werken? Neem dan contact op met onze expert.
