Landinrichting met herverkaveling: heeft dit instrument uit het verleden een toekomst?
- ing. W (Wim) Nieuwenhuizen
- Onderzoeker landelijk gebied
Kan landinrichting met wettelijke herverkaveling een sleutelrol spelen bij de grote opgaven in het landelijk gebied? Onderzoekers van Wageningen University & Research concluderen dat dit instrument veel potentie heeft, maar dat de voorwaarden om het in te zetten niet op orde zijn, als het gaat om draagvlak, kennis en organisatie.
De conclusie: Een instrument met gebruiksaanwijzing
De onderzoekers stellen dat het instrument landinrichting met wettelijke herverkaveling momenteel nog niet zomaar "uit de kast" getrokken kan worden. Voordat inzet weer succesvol kan zijn, moet er volgens het rapport aandacht komen voor de volgende punten:
- Herstel van expertise: Veel structuren, budgetten en specialistische kennis bij uitvoeringsorganisaties zijn de afgelopen decennia verdwenen.
- Bestuurlijk draagvlak: Succes valt of staat bij de bereidheid van provincies, gebiedspartijen, waterschappen en gemeenten om het instrument in te willen zetten.
- Praktijkervaring: Er is een noodzaak om in specifieke gebieden opnieuw ervaring op te doen, zodat het instrument kan worden aangepast aan de huidige maatschappelijke context.
Wat is landinrichting met wettelijke herverkaveling?
Dit grondinstrument wordt al meer dan honderd jaar gebruikt om eigendomsrechten op grond te herverdelen. Waar vrijwillige kavelruil uitgaat van volledige overeenstemming tussen eigenaren, kan wettelijke herverkaveling worden doorgezet als het algemeen belang dit vereist. Dit maakt het een krachtig instrument voor urgente opgaven, zoals stikstofreductie rond Natura 2000 gebieden en het verbeteren van de waterkwaliteit, maar altijd in combinatie met structuurverbetering voor agrariërs, zodat er een wederzijds belang ontstaat om het instrument in te zetten. Aan de ene kan de verduurzamingsopgaven en aan de andere kant een verbetering van de landbouwstructuur.
Van verleden naar toekomst
Hoewel het instrument in de vorige eeuw veelvuldig werd toegepast, ligt de uitvoering tegenwoordig vrijwel stil. Toch is landinrichting als instrument stevig verankerd in de nieuwe Omgevingswet. De vraag is echter onder welke condities dit in de huidige tijd succesvol kan zijn.
De onderzoekers zien het als kansrijke optie om de handen ineen te slaan en in een aantal gebieden weer kleinschalig te starten. Deze 'leeromgevingen' moeten de nodige praktijkkennis opleveren om de complexe herinrichtingsproblematiek van het huidige Nederland het hoofd te bieden.
Raadpleeg het volledige onderzoek: WOT-rapport 171: Landinrichting en wettelijke herverkaveling.
Heeft u een vraag?
Heeft u een vraag rondom dit onderwerp of ziet u kansen om met ons samen te werken? Neem dan contact op met onze expert.
