Meerjarige veldstudie geeft inzicht in milieueffecten van offshore zonne-energie

Van 2021 tot 2025 volgden Oceans of Energy, Wageningen Marine Research, NIOZ en Deltares het werkende offshore zonnepark met een milieumonitoringsprogramma. Zij onderzochten wat de installatie betekende voor stroming, waterkwaliteit en aanwezige soorten. Daarmee levert het project voor het eerst meerjarige veldgegevens over de milieueffecten van offshore zonne-energie op de Noordzee.

Het onderzoek richtte zich op vier samenhangende thema’s: veranderingen in stroming, effecten op het voedselweb, ontwikkeling van biodiversiteit en leefgebieden, en het gebruik van het gebied door zeevogels en zeezoogdieren.

Met metingen in het water werd nagegaan of de zonneplatforms invloed hebben op stroming en watermenging. Er werden geen meetbare veranderingen gevonden. De stroming en watermenging rond het zonnepark verschilden niet noemenswaardig van de natuurlijke variatie door getijden en golfwerking.

Ook werd onderzocht of het zonnepark invloed heeft op licht in het water en op algen en plankton, de basis van het voedselweb. De metingen en modelstudies laten zien dat bij deze kleinschalige opstelling geen substantiële afname van primaire productie wordt verwacht.

Mosselen die zich op de structuren vestigen filteren algen uit het water, waardoor de hoeveelheid algen lokaal kan afnemen. In voedselrijke omstandigheden kan dat leiden tot helderder water. In voedselarme gebieden kan het invloed hebben op de beschikbare voedselvoorraad voor andere soorten.

De structuren voegen kunstmatig hard substraat toe in een omgeving waar natuurlijke harde oppervlakken schaars zijn. Deze kunstmatige harde substraten, waaronder alle onderwatergedeelten van het zonnepark, werden snel gekoloniseerd door mariene organismen. In totaal werden 47 soorten aangetroffen op de platforms, waaronder mosselen, zeepokken en andere aangroeisoorten.

“Verschillende soorten vestigden zich al snel op het onderwatergedeelte van de zonnepanelen. Dat laat zien hoe snel zulke structuren onderdeel worden van het zee-ecosysteem. Om te begrijpen wat dat op langere termijn betekent, is vervolgonderzoek nodig,” zegt marien ecoloog Ninon Mavraki van Wageningen Marine Research.

Het gebruik van het zonnepark door zeevogels en zeezoogdieren werd gevolgd met camera’s op de installatie, aangevuld met beeldanalyse. Drie meeuwensoorten en zowel grijze als gewone zeehonden gebruikten het zonnepark als rustplaats. Hun aanwezigheid varieerde per seizoen en nam sterk af bij hogere golfhoogtes.

De studie ging over een kleinschalige opstelling. Effecten van offshore zonne-energie op stroming en lichtbeschikbaarheid zijn sterk afhankelijk van de schaal van het project, zoals ook uit een modelstudie blijkt. Bij grotere zonneparken op zee, en zeker wanneer die worden gecombineerd met offshore windparken, kunnen effecten anders uitpakken en is aanvullend onderzoek nodig om goed te begrijpen wat dat betekent voor het mariene milieu. Dit onderzoek biedt daarvoor een waardevolle basis.

Volgens de onderzoekers is het belangrijk dat landen hun meetmethoden op elkaar afstemmen. Dat maakt resultaten beter vergelijkbaar en zorgt voor een betrouwbaardere beoordeling van milieueffecten bij toekomstige projecten op zee.

“Offshore zonne-energie kan een aanvulling zijn op wind op zee. Dit onderzoek laat zien dat het belangrijk is om nieuwe energieoplossingen vanaf het begin zorgvuldig te volgen, zodat energieopwekking en het mariene milieu in balans blijven,” aldus Brigitte Vlaswinkel, Head of Environment & Sustainability bij Oceans of Energy.

Het North Sea Two-project werd uitgevoerd binnen het North Sea Two Innovation Program en werd mede gefinancierd door het ministerie van Economische Zaken en Klimaat.