Minder afbraak van bladeren in Veluwse bossen door verzuring
- dr.ir. MK (Michiel) van der Molen
- Docent Luchtkwaliteit
De afbraak van dode bladeren in Veluwse bossen is sinds de eeuwwisseling met tientallen procenten afgenomen. Dat ontdekten meteorologen van Wageningen University & Research in een analyse van langjarige metingen.
De oorzaak lijkt te liggen in de zuurgraad van de bodem. Opvallend, want in dezelfde periode is er juist minder stikstof in het onderzochte gebied terecht gekomen. Mogelijk werken de effecten van de stikstof nog lang door.
De onderzoekers analyseerden de afbraaksnelheid van organisch materiaal in Loobos bij Kootwijk, waar een meteorologisch meetstation staat. Hun studie verscheen onlangs in Global Change Biology. Volgens de gangbare theorie neemt de afbraak van dode bladeren op de grond (respiratie) toe naarmate bos groeit. Op de Veluwe zijn de meeste bossen nog niet ouder dan 120 jaar en werden aangeplant op een kale bodem. Toen lag er op die bodem nog weinig om af te breken, en nu, in 2026, staan er grote bossen met een dikke laag humus. Je zou dus meer afbraak van organisch materiaal verwachten. Toch zagen de meteorologen aan metingen tussen 1997 en 2021 dat dit in Loobos juist is afgenomen.
‘Bodem zo zuur als cola’
‘Natuurlijk wilden we weten waardoor dat komt,’ vertelt Michiel van der Molen, een van de onderzoekers. ‘Daarom hebben we bodemmonsters meegenomen naar het lab. Daar ontdekten we dat er wel schimmels en bacteriën, oftewel microben, in de grond aanwezig waren. Deze breken normaal gesproken de strooisellaag af.’ Microben worden echter gehinderd door een sterke zuurgraad. Van der Molen: ‘Onze bodemmonsters hadden een pH-waarde van 2.9. Daarmee lijkt de bodem wel op cola. De microben kunnen de strooisellaag dan niet meer afbreken en dus blijven de dode bladeren liggen.’
Goed voor het klimaat, maar is het duurzaam?
Dat de bodem zo zuur is, wordt veroorzaakt door de neerslag van stikstof. Die zorgt aan de ene kant voor meststof voor het groeiende bos. De bomen groeien nog steeds in dikte en in de lengte. Maar die zorgt er aan de andere kant voor dat er minder dode bladeren worden afgebroken. Zowel in de bomen als op de bodem wordt dus veel organisch materiaal opgeslagen.
In dat organisch materiaal zit veel koolstof. Dat is goed in de strijd tegen klimaatverandering, want die koolstof blijft daarmee uit de lucht als het broeikasgas CO2. ‘Maar tegelijk geeft het ook zorgen,’ aldus Van der Molen. ‘Want hoelang kan een bos blijven leven als dode bladeren niet meer worden afgebroken en de kringloop van voedingsstoffen niet meer goed werkt?’
Niet uniek in de wereld
De meteorologen vroegen zich af of deze metingen uniek zijn. Je zou kunnen denken dat Nederland uniek is door de grote stikstofdepositie. Daarom vergeleken zij hun metingen met andere lange meetreeksen in de wereld. Van der Molen: ‘We zagen bij bijna een kwart van alle meetopstellingen een soortgelijke afnemende trend in respiratie. Dat is opvallend, maar misschien niet raar als we bedenken dat klimaatverandering, verzuring en vervuiling overal ter wereld eerder regel dan uitzondering zijn. Bossen worden daardoor continue verstoord en uitgedaagd. Het is onbekend of ze daar op de lange termijn tegen bestand zijn. Op de Veluwe zijn de effecten van de verzuring zeker nog geen verleden tijd.’
Heeft u een vraag?
Heeft u een vraag rondom dit onderwerp of ziet u kansen om met ons samen te werken? Neem dan contact op met onze expert.
