Nieuw waarschuwingssysteem signaleert bosverstoringen in Europa bijna in real time
Bossen in Europa staan onder druk door houtkap, bosbranden, stormen en plagen. Snel inzicht in waar en wanneer verstoringen optreden is cruciaal voor duurzaam bosbeheer en natuurbeleid. Onderzoekers van Wageningen University & Research laten zien dat de verstoringen nu bijna in real time te zien zijn, met een detectiesysteem gebaseerd op radarbeelden van de Europese satellietconstellatie Sentinel-1.
Door de wolken heen kijken
De satellietconstellatie Sentinel-1 gebruikt radar in plaats van foto’s. Dat betekent dat de satellieten “door de wolken heen” kunnen kijken en niet afhankelijk zijn van zonlicht. Hierdoor zijn er elke drie tot zes dagen nieuwe beelden beschikbaar, met een detailniveau waarin iedere pixel overeenkomt met een oppervlak van 10 bij 10 meter.
Radar heeft echter als nadeel dat het gevoelig is voor factoren als vorst en seizoensveranderingen in het bladerdak. Om een onderscheid te maken tussen deze factoren en daadwerkelijke verstoringen zoals houtkap, combineerden de onderzoekers de satellietdata met gemodelleerde temperatuurgegevens uit ERA5-Land en met bostype-informatie uit het Copernicus-programma. Voorheen zorgden vorst en seizoensveranderingen in bladeren ervoor dat het voor de satelliet leek alsof er verstoringen plaatsvonden. Door temperatuur- en bostypegegevens mee te nemen in de analyse is er veel minder last van ‘valse’ detecties. Nu kan het systeem het hele jaar door bossen monitoren – van besneeuwde boreale naaldbossen tot droge mediterrane loofbossen.
Meerdere grote bosbranden in Portugal van begin 2020 tot eind 2025
Hoge nauwkeurigheid, snelle detectie
Controle op de gegevens in verschillende Europese regio’s laat zien dat het detectiesysteem door het combineren van deze data zeer betrouwbaar is. In ruim 91% van de gevallen bleek een verstoring die gemeld werd door het systeem, ook daadwerkelijk over houtkap, bosbranden, stormschade of plagen te gaan. Daarentegen werden 25% van de werkelijke verstoringen niet gedetecteerd; het systeem mist soms delen van natuurlijke verstoringen met een lagere intensiteit, zoals bijvoorbeeld bij bosbranden waar veel bomen blijven staan.
Nieuwe verstoringen kunnen 14 dagen na het moment van optreden gedetecteerd worden en worden gemiddeld binnen ongeveer één maand met hoge zekerheid bevestigd. Met een aanvullende correctiemethode achteraf kan deze vertraging zelfs worden teruggebracht tot gemiddeld één dag.
Het hele jaar door
Het systeem maakt inzichtelijk wanneer door het jaar heen verstoringen plaatsvinden. Zo worden verschillen zichtbaar tussen winteroogst in Noord-Europa, voorjaarskap in Midden-Europa en zomerbranden in Zuid-Europa. Een ander belangrijk voordeel is dat ook kleinschalige ingrepen zichtbaar worden, zoals groepenkap in Roemenië.
“Een systeem zoals dit kan autoriteiten helpen bij het opsporen van illegale houtkap”
Ondersteuning voor beleid en handhaving
Het nieuwe waarschuwingssysteem levert actuele en gedetailleerde informatie op die beleidsmakers, beheerders en handhavers kunnen ondersteunen bij duurzaam bosbeheer en natuurbeleid. Er kan sneller gereageerd worden op veranderingen in Europese bossen – en daarmee beter gezorgd worden voor een van onze belangrijkste natuurlijke hulpbronnen.
Houtkap en de aanleg van een militair oefenterrein in Letland van begin 2020 tot eind 2025
Publiek toegankelijk
De vastgelegde verstoringen zijn publiek toegankelijk via: https://wurnrt-raddeurope.projects.earthengine.app/view/radd-europe
