Onderzoekers doen handreiking voor ontwarren stikstofcrisis
- JW (Jan Willem) Bol
- Woordvoerder Raad van Bestuur
Een groep onafhankelijke onderzoekers publiceert vandaag de verkenning 'De Nederlandse stikstofcrisis: Van verwarring naar verbinding'. De auteurs beogen met deze studie de ‘Gordiaanse knoop’ van de huidige stikstofproblematiek te ontwarren.
Door milieukundige, ecologische en beleidsmatige problemen strikt van elkaar te scheiden, doen zij suggesties om de huidige impasse en de grote sociaaleconomische gevolgen daarvan te doorbreken. Het rapport werd vanmorgen in ontvangst genomen door Elbert Roest, voorzitter van het Regieorgaan Versnellen Innovatie Duurzame Veehouderij
De auteurs identificeren drie kernproblemen:
- Het milieukundige probleem: De noodzaak om de uitstoot van verschillende stikstofverbindingen (ammoniak, stikstofoxiden, nitraat, lachgas) structureel te verlagen voor natuur, water, luchtkwaliteit en klimaat.
- Het ecologische probleem: De schade aan natuurgebieden door decennialange stikstofdepositie, verdroging en achterstallig beheer, wat vraagt om gerichte herstelmaatregelen in de natuurgebieden zelf.
- Het beleidsmatige probleem: Een vastgelopen vergunningverlening door een ingewikkelde juridische verknoping van berekende depositie en mogelijke effecten op natuur, wat innovatie en ontwikkeling in de landbouw, bouw en industrie blokkeert.
Integrale en geborgde doelsturing als uitweg
De oplossing ligt volgens de onderzoekers in een drieledige, samenhangende aanpak die grotendeels binnen het bestaande juridische stelsel van de Omgevingswet kan worden gerealiseerd. Het rapport pleit voor een transitie van het huidige, complexe depositiebeleid naar een robuust en gebiedsgericht emissiebeleid.
“Stuur op een duidelijke, wettelijk vastgelegde vermindering van de totale stikstofuitstoot per gebied en deel die toe aan bedrijven”, zegt Wim de Vries, “Geef ondernemers, boeren voorop, de verantwoordelijkheid en de keuzevrijheid om binnen die emissieruimte te komen met de meest passende maatregelen, en waar nodig extensivering. Binnen de emissieruimte zijn mogelijkheden voor bedrijfsontwikkeling. Dit stimuleert vakmanschap en innovatie en draagt bij aan een schonere leefomgeving.”
Natuurherstel: stikstof is niet het enige probleem
Daarnaast moet er een effectieve aanpak van het ecologische probleem komen. Dit vraagt om ambitieuze beheerplannen voor elk Natura 2000-gebied, gericht op actieve herstelmaatregelen zoals het verbeteren van de waterhuishouding en bodemkwaliteit. Daarnaast dient er een stikstofparagraaf te zijn die verwijst naar de vastgelegde vermindering van de totale stikstofuitstoot in het gebied rond het Natura 2000-gebied, inclusief een concretisering van forse emissiereducties in een zone van 500 meter rond het gebied.
Vergunningverlening vlottrekken
Tot slot moet de vergunningverlening genormaliseerd worden. Door de koppeling met de onzekere depositieberekeningen los te laten en te sturen op een aantoonbare bijdrage aan de emissiereductiedoelen in een gebied krijgt iedere ondernemer een duidelijk doel. Daardoor het mogelijk om actief een bijdrage te leveren aan natuurherstel én bedrijfsontwikkeling.
Een wenkend perspectief
Het rapport concludeert dat deze integrale aanpak een einde kan maken aan de huidige patstelling. “De meest fundamentele beweging is het herstel van vertrouwen,” stelt Gerard Ros, “Geef professionals – boeren, beheerders, bouwers – de ruimte en het vertrouwen om hun werk te doen, en vraag hen om zich daarover te verantwoorden. Zo maken we de transitie van een cultuur van wantrouwen naar een van ‘geborgd vertrouwen’. Alleen dan ontstaat een toekomst waarin een vitale natuur en een duurzame economie elkaar niet uitsluiten, maar versterken.”
De verkenning is geschreven door Gerard H. Ros, Wouter B.C. de Heij, Harm Borgers, Jan Lock, Henk Kievit, Han van Dobben, Chris Backes en Wim de Vries. Het rapport is te downloaden via: https://doi.org/10.18174/711347
Heeft u een vraag?
Voor meer informatie of interviewverzoeken kunt u contact opnemen met Jan Willem Bol.
