Proefvelden laten ons leren van het land
- F (Fleur) Brinke-Klein Gunnewiek, MSc
- Manager Agro-innovatiecentrum De Marke
Op Agro-innovatiecentrum De Marke draait onderzoek niet alleen om meten en analyseren, maar vooral om dóén. Op de proefvelden wordt dagelijks gewerkt aan toekomstbestendige landbouw: van bodemverbetering en waterbeheer tot nieuwe teeltsystemen en precisielandbouw.
We spraken met medewerker Tom te Velthuis over waar het team momenteel mee bezig is, welke onderzoeken er lopen op de proefvelden en wat bezoekers dit jaar op De Marke kunnen verwachten.
Waar zijn jullie druk mee?
“Eigenlijk met heel veel tegelijk”, lacht Tom. “2026 is een combinatie van lopende onderzoeken op de proefvelden en nieuwe projecten. Sommige proeven lopen al jaren, omdat je veranderingen in bodem en gewas alleen met een lange adem kunt zien.”
Een belangrijk onderzoek is het project klei-in-zand, uitgevoerd in opdracht van de provincie Gelderland. Op een perceel waar inmiddels acht jaar onderzoek plaatsvindt, wordt gevolgd wat kleitoediening doet met vochtvasthoudend vermogen en bodemkwaliteit. Vooral bij maïs is goed te monitoren hoe het gewas op de bodem reageert.
Daarnaast loopt een vervolgproef waarin klei-in-zand wordt gecombineerd met klimaatkerende maatregelen, zoals diepploegen. Samen met het Louis Bolk Instituut wordt onderzocht of hiermee meer koolstof in de bodem wordt vastgelegd. “Het lastige blijft”, zegt Tom, “dat effecten zich pas na jaren echt laten zien.”
Bodemgezondheid DAW
Binnen het programma Delta Agrarisch Waterbeheer wordt gewerkt aan een uitgebreide bodemgezondheidsproef in mais. Hier worden verschillende teeltsystemen naast elkaar getest: gangbaar, regeneratief en systemen met mechanische onkruidbestrijding.
Nieuwe technieken spelen daarbij een grote rol. Zo wordt gewerkt met mulchmethodes en rollenkrimpen. Bij de mulchmethode wordt de groenbemester geklepeld en daarna wordt de bodem heel ondiep gefreesd. Dit is een minimale grondbewerking en wijkt niet zoveel af van de gangbare teelt. Bij rollenkrimpen wordt een groenbemester platgewalst en maïs direct door het gewas heen gezaaid. “Deze methoden zijn gestoeld op de veronderstelling dat een gezondere en bedekte bodem minder onkruid geeft om zo chemische onkruidbestrijding te voorkomen. Vorig jaar leerden we dat timing cruciaal is,” vertelt Tom. “Dit jaar zaaien we later en gebruiken we een directzaaimachine. Het blijft een leerproces.”
Mest, stikstof en onderzaai
Ook bemesting krijgt veel aandacht. In de PPS Reinventing Circular Dairy Farming wordt onderzocht wat de stikstofbenutting is van de mestproducten uit een Cowtoilet en een Lely Sphere-stalsysteem. Op een perceel met 63 proefveldjes worden 21 verschillende varianten met 3 herhalingen getest.
Daarnaast experimenteert De Marke met onderzaai en mengteelten, zoals gras-klavercombinaties en kruidenrijke mengsels, zoals Landsberger Gemenge met veel winterwikke en grasrolklaver. Doel: meer stikstofbinding, meer bodemleven en een weerbaarder gewas.
Nieuwe proeven richten zich op invloed van soort meststof op het gewas (stikstofvormen) en de rol van klaver in stikstofvoorziening, onder meer samen met Wageningen University & Research en het Louis Bolk Instituut.
Nieuw: beregenen op maat
Een van de meest interessante nieuwe projecten is, volgens Tom, een beregeningsproef. Daarbij wordt onderzocht wat het effect op grasgroei is en hoeveel extra opbrengst gerichte beregening oplevert. Sommige delen krijgen standaard beregening, andere juist minder water. Het onderzoek wordt uitgevoerd bij zowel beweiding als maai systeem.
Met bodemvochtmetingen en opbrengstmetingen wordt gekeken of boeren efficiënter kunnen beregenen. “Dat is voor veel melkveehouders een actuele vraag,” zegt Tom.
Demoveld
Voor het demoveld hebben studenten een meerjarenplan gemaakt met gewassen die passen bij de landbouw. “We willen ons aan dit meerjarenplan gaan houden en minder adhoc gewassen kiezen”, vertelt Tom. Meer daarover in een volgende nieuwsbrief.
Voorbereidingen en dagelijks werk
Het voorjaar betekent vooral organiseren en vooruitdenken. De bemesting is uitgevoerd, vanggewassen zijn geoogst en bodembewerkingen en voorbereidingen voor de maispercelen starten. Ondertussen groeit het gras door en vragen de proefvelden dagelijkse aandacht.
Samen met collega Gerjan Hilhorst bewaakt Tom de planning. “Wij nemen het voortouw en houden de boel in de gaten. Je moet continu vooruitkijken: welke machines heb je nodig en waar komen die vandaan, welke benodigdheden moet je wanneer inkopen en hoe stem je dat af met personeel en vakanties?
Ik ben komend jaar erg benieuwd naar de beregeningsproeven en de bodemgezondheidsproeven van de verschillende maislandbewerkingen via DAW. Ik hoop u te ontmoeten bij De Marke bij het demoveld of op de demodag via DAW. Tijdens de demodag zijn alle systemen naast elkaar te bekijken op één perceel, naar verwachting wordt die begin juni gehouden.”
Heeft u een vraag?
Heeft u een vraag rondom dit onderwerp of ziet u kansen om met ons samen te werken? Neem dan contact op met onze expert.
Word vriend van De Marke
Interesse in Agro-innovatiecentrum De Marke? Meld u kosteloos aan als lid van ons netwerk.