Waarom kennis over leefstijl en microbioom onmisbaar is
- Isolde Besseling & Astrid Kühlkamp-Kleissen
- MDL-fonds / Wageningen University & Research
“We moeten leren begrijpen hoe we gezondheid kunnen behouden, niet alleen hoe we ziekte behandelen.”
Volgens het RIVM zal in 2040 één op de drie Nederlanders een chronische aandoening hebben. En dat aantal groeit niet alleen onder ouderen: ook bij jonge kinderen nemen leefstijlgerelateerde ziekten toe.
“Dat is enorm veel,” zegt Isolde Besseling, manager kennis & innovatie bij het MDL-fonds. “Als je ziet hoe groot de rol van het microbioom is in onze spijsvertering, het immuunsysteem en zelfs de hersenfunctie, dan kunnen we daar niet langer omheen. We moeten leren begrijpen hoe we gezondheid kunnen behouden, niet alleen hoe we ziekte behandelen.”
Van onderzoek naar spreekkamer
Ook Astrid Kuhlkamp-Kleissen, programmamanager bij Wageningen Academy, onderdeel van WUR, ziet dat er in de zorg nog veel winst te behalen is: “Artsen leren tijdens hun opleiding weinig over voeding en leefstijl. Diëtisten zijn daarin gespecialiseerd. Zij weten dat voeding meer is dan calorieën en bijvoorbeeld vezels, en dat het invloed heeft op het hele lichaam. Maar ook zij hebben behoefte aan actuele, evidence-based kennis over bijvoorbeeld het microbioom. Precies daar zit de noodzaak. Dat is de brug die wij willen slaan met het programma Preventive Health & Healthy Ageing.”
Binnen dit programma vallen verschillende cursussen die samen een krachtige leerlijn vormen op basis van de nieuwste wetenschappelijke inzichten en praktijkervaring van zorgprofessionals. Deelnemers leren hoe leefstijlinterventies, voeding en microbiota samenhangen met aandoeningen als kanker, hart- en vaatziekten, darmziekten en hersenveroudering, en hoe je die kennis vertaalt naar concrete aanbevelingen in de spreekkamer.
“Diëtisten spelen een sleutelrol: zij kunnen leefstijladvies geven dat preventief werkt, maar ook klachten bij chronische aandoeningen verlicht.”
De verborgen kracht van de darm
Het MDL-fonds en het samenwerkingsplatform BuikBelang – een initiatief van WUR, UMC Groningen en het fonds – zetten zich in om kennis over het darmmicrobioom verder te brengen. “We weten inmiddels dat mensen met overgewicht, depressie of allergieën een ander darmmicrobioom hebben dan gezonde mensen,” vertelt Isolde. “Die samenhang is niet meer te negeren. Diëtisten spelen daarin een sleutelrol: zij kunnen leefstijladvies geven dat preventief werkt, maar ook klachten bij chronische aandoeningen verlicht.”
Daarvoor is betrouwbare, toepasbare kennis essentieel. Binnen BuikBelang worden naast onderzoek ook tools ontwikkeld voor professionals, zoals factsheets over vezels en probiotica en een ‘buikdagboek’ waarmee cliënten kunnen bijhouden hoe voeding hun klachten beïnvloedt.
Van symptoombestrijding naar veerkracht
Astrid benadrukt hoe belangrijk de rol van diëtisten is binnen multidisciplinaire teams: “Diëtisten staan dicht bij de patiënt. Ze hebben de kennis én het contact om veranderingen in leefstijl bespreekbaar te maken. Maar om echt impact te hebben, moeten we hun positie in de zorg sterker maken, en dat begint met scholing en samenwerking.”
Zowel Isolde als Astrid ziet een bredere verandering nodig. “De zorg is nog te veel gericht op het behandelen van ziekte in plaats van het bevorderen van gezondheid,” zegt Isolde. “Terwijl we weten dat voeding en leefstijl het verschil kunnen maken, ook bij complexe aandoeningen.” Astrid vult aan: “Preventie hoort niet pas te beginnen als iemand ziek is. Met de juiste kennis kun je al veel eerder het verschil maken.”
Voor Astrid is het thema ook persoonlijk: ze deed als proefpersoon mee aan de Geef om je buik-studie van WUR. “Ik merkte letterlijk wat een vezelrijker eetpatroon en een prebioticum doet. Niet alleen voor je stoelgang, maar ook voor je energie en herstelvermogen. Eigenlijk zou iedereen dit moeten ervaren.”
“Ik merkte letterlijk wat een vezelrijker eetpatroon en een prebioticum doet. Niet alleen voor je stoelgang, maar ook voor je energie en herstelvermogen. Eigenlijk zou iedereen dit moeten ervaren.”
Kennis vertalen naar de praktijk
Het programma Preventive Health & Healthy Ageing richt zich op professionals die werken aan preventie, voeding en leefstijl in zorg en beleid – van diëtisten tot artsen en beleidsmakers. Astrid besluit: “Diëtisten hebben een cruciale rol in de verschuiving van ziekte naar gezondheid. Zij kunnen de kennis uit onderzoek vertalen naar de praktijk, en daarmee echt bijdragen aan gezonder ouder worden.”
“Diëtisten hebben een cruciale rol in de verschuiving van ziekte naar gezondheid. Zij kunnen de kennis uit onderzoek vertalen naar de praktijk, en daarmee echt bijdragen aan gezonder ouder worden.”