BigLife: het camerasysteem dat biggenlevens redt terwijl hun moeders vrij kunnen bewegen
- Sander Baijens
- Technoloog
“WUR heeft veel ervaring met het testen van innovaties in de praktijk en weten vaak al wat wel en niet werkt. Dat bespaart veel tijd.”
Dilemma: pas bevallen zeugen hebben in de varkenshouderij vaak amper bewegingsruimte. Maar met meer vrijheid drukken ze soms wel 20 procent van hun biggetjes dood door erop te gaan liggen. Technoloog en voormalig varkenshouder Sander Baijens ontwikkelt een camerasysteem dat de zeug op tijd waarschuwt. WUR helpt met aanvullende kennis en praktijktests, zodat de innovatie haar beloften straks kan waarmaken.
Sander Baijens (links op de foto) won in 2022 een innovatieprijs met zijn uitvinding BigLife: een systeem dat via beeld- en geluidstechnieken en kunstmatige intelligentie het ‘doodliggen’ van biggen volgens hem kan halveren. Baijens richtte daarop het bedrijf BaiTech op. Op varkens.nl vertelt hij: ‘Het bedenken en ontwikkelen van BigLife was mijn afstudeeronderwerp bij mijn studie mechatronica aan de Fontys Hogeschool in Eindhoven.’
De potentie van smart farming
In 2024 startte WUR een PPS-project – publiek-private samenwerking – rond BigLife. Behalve Baijens zijn onder meer de Dierenbescherming, veehoudersorganisatie VKON en fokbedrijf Topigs Norsvin betrokken.
Bennie van der Fels, WUR-onderzoeker dierenwelzijn en -gezondheid, ziet veel potentie in dit soort smart farming toepassingen. ‘Met sensortechniek kun je op basis van data allerlei aspecten monitoren. Van diergezondheid en -welzijn tot de kwaliteit van de leefomgeving en daaraan gekoppelde emissies.’
De zeug wil koelte, de big warmte
Wel plaatst hij een kanttekening: ‘De techniek is nooit leidend, alleen faciliterend. Het ontslaat je als ondernemer niet van je zorgplicht.’ Varkenshouders moeten volgens hem naast een camerasysteem ook andere preventiemaatregelen nemen om dooddrukken te voorkomen. ‘Het klimaat in de stal is bijvoorbeeld belangrijk. De zeug wil koelte, een big warmte. Als er een warme zone is in het hok, kruipen de biggetjes daar tegen elkaar aan en gaan niet te dicht bij de moeder liggen. Ook moet de vloer niet nat en glad zijn door bijvoorbeeld mest, en er moet voldoende nestmateriaal zijn.’ Samenvattend: ‘Je moet als boer aan de voorkant zo veel mogelijk doen om sterfte te voorkomen, dan kan een camerasysteem daarop een goede aanvulling zijn.’
Meer vrijloophokken, meer biggensterfte
Het dooddrukken van pasgeboren biggetjes is een belangrijk probleem in de varkenshouderij. Het is de reden dat veel moederzeugen beperkte bewegingsruimte in het kraamhok hebben. In de biologische varkenshouderij krijgen zeugen in kraamhokken wel de ruimte, maar daar komen sterftepercentages voor van 12 tot 20 procent van de biggetjes in hun eerste levensdagen door met name “doodliggers”. Van der Fels: ‘We willen juist meer vrijloopkraamhokken in de varkenssector, maar de angst onder varkenshouders is dat er dan ook meer biggetjes sterven.’
Tenzij de zeug op tijd opstaat
Vandaar het idee van een zelflerend camerasysteem dat doodrukgevaar herkent en dan de zeug een hard geluidssignaal geeft waardoor ze opstaat. Technisch een behoorlijke uitdaging, legt Baijens uit. ‘Het lastigste is dat biggen soms uit het camerabeeld verdwijnen. Gaan ze naar het biggennest, dan is er geen probleem. Lopen ze onder de zeug en zijn ze daar als de zeug gaat liggen, dan is er wél een probleem.’ De algoritmen die voorspellen wat het meest waarschijnlijke pad is van een big die uit beeld verdwijnt, zijn volgens Baijens in een vergevorderd stadium. ‘De laatste grote uitdaging is het verder optimaliseren van het model en de bijbehorende algoritmen. Ze vragen nog te veel rekenkracht.’
Werken met WUR
Baijens is blij met de samenwerking met WUR. ‘WUR heeft veel ervaring met het testen van innovaties in de praktijk en weten vaak al wat wel en niet werkt. Dat bespaart veel tijd. Daarnaast is er veel kennis op gebieden zoals bedrijfseconomie en marktontwikkeling, expertise die voor een kleine startup zoals de mijne lastig elders te vinden is.’
Vier blokken
De partners hebben het project in vier blokken opgeknipt. Naast technisch ontwerp, markt/bedrijfseconomisch perspectief en projectmanagement/communicatie is er het blok activeringssignaal. Hoe zorg je bijvoorbeeld dat zeug X opstaat na een hard signaal en niet haar buurbouw? En schrikken de biggetjes er niet te erg van? Dat wordt getest op drie proefbedrijven. Baijens: ‘Ieder kwartaal komen we met alle werkpakketten bij elkaar om de voortgang te bespreken en kennis uit te wisselen.’
95 procent nauwkeurig
Er lukt al veel, schetst Baijens: ‘We kunnen biggen, zeugen en de verschillende houdingen van zeugen erg goed herkennen, met een nauwkeurigheid van meer dan 95 procent. Ook kunnen we de meerderheid van de doodligsituaties herkennen. Daarnaast kunnen we andere zaken monitoren, zoals de start van een bevalling, het aantal houdingswisselingen van een zeug en het aantal aanwezige biggen.’
Steeds meer impact
BigLife kan het grootste verschil maken in houderijsystemen waarbij de zeug volledig vrij kan bewegen. Op dit moment zijn dat voornamelijk biologische bedrijven, omdat vrijloop daar verplicht is. De verwachting is dat vrijloopkraamhokken in de toekomst steeds vaker de norm worden binnen de varkenshouderij. Daarom werkt projectpartner Topigs Norsvin al vele jaren aan de selectie van zeugen met de beste moedereigenschappen om daarmee biggensterfte te voorkomen.
Zo werkt dit PPS-project op meerdere fronten aan minder biggensterfte bij meer bewegingsvrijheid. De partners hopen in 2027 de ontwikkeling en tests van het slimme camerasysteem af te ronden en BigLife snel daarna op de markt te introduceren.
Heeft u een vraag?
Heeft u een vraag over het BigLife camerasysteem of ziet u kansen om samen te werken? Neem contact op met onze expert.
