Project | Agroforestry: Bomen en struiken bij de koe

Projectinformatie
In het kort- Start project: 01-04-2022
- Einde project: 31-12-2025
- Financier: Ministerie van LVVN / PPS-partners
- Projectleider: Dr.ir. Heleen van Kernebeek
Agroforestry integreert bomen in melkveehouderijen om biodiversiteit te versterken, koolstof vast te leggen en bedrijfsvoering toekomstbestendig te maken. In dit project onderzoeken WUR en melkveehouders welke systemen praktisch toepasbaar zijn en welke impact ze hebben op klimaat, landschap en bedrijfsresultaat.
De Nederlandse melkveehouderij staat voor een dubbele uitdaging: het reduceren van klimaat- en biodiversiteitsdruk, terwijl de sector economisch gezond moet blijven. Agroforestry — het doelbewust integreren van bomen en struiken in landbouwsystemen — biedt potentie om deze uitdagingen simultaan aan te pakken. Bomen leggen CO₂ vast, creëren schaduw en luwte, versterken biodiversiteit en kunnen bijdragen aan een aantrekkelijk landschap. Bovendien kunnen ze, afhankelijk van soortkeuze, aanvullend voer of oogst opleveren.
Binnen het project ‘Agroforestry voor klimaatpositieve zuivel en biodiversiteit’ onderzoeken WUR-experts, melkveehouders en maatschappelijke partners hoe agroforestry praktisch toepasbaar kan worden binnen Nederlandse melkveebedrijven. De melkveehouderij gebruikt bijna de helft van alle landbouwgrond. Als agroforestry hier succesvol kan worden geïntegreerd, kan dat een grote stap zijn richting een klimaatpositieve sector.
De aanpak
De kern van het project is het ontwikkelen, testen en monitoren van verschillende agroforestry-ontwerpen op melkveebedrijven. Denk aan voederhagen, houtwallen, bomenrijen langs percelen of functionele boomstroken door het land heen. Deze systemen worden zo ontworpen dat ze naast ecologische waarde ook passen binnen de logistiek van het melkveebedrijf, zoals beweiding, voederwinning en mestaanwending.
De ontwerpen worden gebaseerd op bodemtype, bedrijfsvoering en doelen van de ondernemer. WUR-experts brengen vervolgens effecten in kaart op o.a. koolstofvastlegging, biodiversiteit, diergedrag, gewasgroei en bedrijfsresultaten. Dit gebeurt via literatuuronderzoek, modelberekeningen en veldmetingen/monitoring.

Impact en betekenis voor de sector
De eerste inzichten laten zien dat agroforestry waarde kan toevoegen op meerdere fronten:
- Bomenrijen verhogen de weerbaarheid van grasland tegen hitte en droogte.
- Landschapselementen creëren habitats voor insecten, vogels en kleine zoogdieren.
- Boeren zien meerwaarde in een aantrekkelijker bedrijfslandschap.
- Bepaalde boomsoorten kunnen aanvullend voer leveren.

Samenwerking
Het project is een publiek-private samenwerking (PPS), geleid door Wageningen Livestock Research in samenwerking met Wageningen Plant Research.
Tussentijdse resultaten
- Generieke ontwerpen met bouwstenen voor iedere melkveehouder
- Stappenplan om te komen van eerste idee tot en met geslaagde aanleg van agroforestry
- Ontwerpen in de praktijk – Op twee deelnemende melkveebedrijven zijn agroforestry-systemen aangelegd.
- Biodiversiteit stijgt – Vroege metingen tonen meer insectenactiviteit.
- Toenemende interesse – Steeds meer melkveehouders oriënteren zich op agroforestry.

Waarom kiezen voor WUR?

Onze aanpak biedt:
- Onderbouwde ontwerpen per bedrijfs- en bodemtype
- Monitoring van ecologische en agronomische effecten
- Praktijkervaring gekoppeld aan wetenschappelijke kennis
- Onafhankelijke begeleiding door agroforestry-experts
- Toepasbare handvatten voor melkveehouders
Neem contact op
Wilt u onderzoeken wat agroforestry voor uw bedrijf, gebied of beleid kan betekenen?
Neem contact op met onze projectspecialisten.

WUR Agroforestry Leeuwarden

Agroforestry Bedum Groningen