Ga naar de inhoud

Project | Agroforestry: Bomen en struiken bij de koe

Koeien staan en liggen in een Nederlandse weide

Projectinformatie

In het kort
  • Start project: 01-04-2022
  • Einde project: 31-12-2025
  • Financier: Ministerie van LVVN / PPS-partners
  • Projectleider: Dr.ir. Heleen van Kernebeek
Introductie

Agroforestry integreert bomen in melkveehouderijen om biodiversiteit te versterken, koolstof vast te leggen en bedrijfsvoering toekomstbestendig te maken. In dit project onderzoeken WUR en melkveehouders welke systemen praktisch toepasbaar zijn en welke impact ze hebben op klimaat, landschap en bedrijfsresultaat.

De Nederlandse melkveehouderij staat voor een dubbele uitdaging: het reduceren van klimaat- en biodiversiteitsdruk, terwijl de sector economisch gezond moet blijven. Agroforestry — het doelbewust integreren van bomen en struiken in landbouwsystemen — biedt potentie om deze uitdagingen simultaan aan te pakken. Bomen leggen CO₂ vast, creëren schaduw en luwte, versterken biodiversiteit en kunnen bijdragen aan een aantrekkelijk landschap. Bovendien kunnen ze, afhankelijk van soortkeuze, aanvullend voer of oogst opleveren.

Binnen het project ‘Agroforestry voor klimaatpositieve zuivel en biodiversiteit’ onderzoeken WUR-experts, melkveehouders en maatschappelijke partners hoe agroforestry praktisch toepasbaar kan worden binnen Nederlandse melkveebedrijven. De melkveehouderij gebruikt bijna de helft van alle landbouwgrond. Als agroforestry hier succesvol kan worden geïntegreerd, kan dat een grote stap zijn richting een klimaatpositieve sector.

De aanpak

De kern van het project is het ontwikkelen, testen en monitoren van verschillende agroforestry-ontwerpen op melkveebedrijven. Denk aan voederhagen, houtwallen, bomenrijen langs percelen of functionele boomstroken door het land heen. Deze systemen worden zo ontworpen dat ze naast ecologische waarde ook passen binnen de logistiek van het melkveebedrijf, zoals beweiding, voederwinning en mestaanwending.

De ontwerpen worden gebaseerd op bodemtype, bedrijfsvoering en doelen van de ondernemer. WUR-experts brengen vervolgens effecten in kaart op o.a. koolstofvastlegging, biodiversiteit, diergedrag, gewasgroei en bedrijfsresultaten. Dit gebeurt via literatuuronderzoek, modelberekeningen en veldmetingen/monitoring.

Vier mannen zoeken jonge, gelabelde boompjes uit in een weide

Impact en betekenis voor de sector

De eerste inzichten laten zien dat agroforestry waarde kan toevoegen op meerdere fronten:

  • Bomenrijen verhogen de weerbaarheid van grasland tegen hitte en droogte.
  • Landschapselementen creëren habitats voor insecten, vogels en kleine zoogdieren.
  • Boeren zien meerwaarde in een aantrekkelijker bedrijfslandschap.
  • Bepaalde boomsoorten kunnen aanvullend voer leveren.
Twee mannen leggen jonge gelabelde boompjes in een krat bij een tractor

Samenwerking

Het project is een publiek-private samenwerking (PPS), geleid door Wageningen Livestock Research in samenwerking met Wageningen Plant Research.

Tussentijdse resultaten

  • Generieke ontwerpen met bouwstenen voor iedere melkveehouder
  • Stappenplan om te komen van eerste idee tot en met geslaagde aanleg van agroforestry
  • Ontwerpen in de praktijk – Op twee deelnemende melkveebedrijven zijn agroforestry-systemen aangelegd.
  • Biodiversiteit stijgt – Vroege metingen tonen meer insectenactiviteit.
  • Toenemende interesse – Steeds meer melkveehouders oriënteren zich op agroforestry.
Weiland met koeien waar een sloot doorheen loopt

Waarom kiezen voor WUR?

Weiland met bomen

Onze aanpak biedt:

  • Onderbouwde ontwerpen per bedrijfs- en bodemtype
  • Monitoring van ecologische en agronomische effecten
  • Praktijkervaring gekoppeld aan wetenschappelijke kennis
  • Onafhankelijke begeleiding door agroforestry-experts
  • Toepasbare handvatten voor melkveehouders
Resultaat met impact
Vroege projectresultaten laten zien dat agroforestry biodiversiteit verhoogt én bedrijfsvoering kan versterken.

Neem contact op

Contact

Wilt u onderzoeken wat agroforestry voor uw bedrijf, gebied of beleid kan betekenen?

Neem contact op met onze projectspecialisten.

dr.ir. HRJ (Heleen) van Kernebeek

Onderzoeker dierlijke productiesystemen

WUR Agroforestry Leeuwarden

WUR Agroforestry Leeuwarden

Agroforestry Bedum Groningen

Agroforestry Bedum Groningen