Claudia Oviedo-Rodríguez: van gemotiveerde promovendus tot Director Agrifood Systems bij het Ministerie van Landbouw in Mexico

Ik heb gekozen om mijn promotietraject bij WUR te volgen, omdat ik wilde promoveren aan de beste universiteit ter wereld op het gebied van land- en bosbouw. Dat WUR op dit gebied als beste wordt beoordeeld, gaf mij het vertrouwen dat ik bij deze universiteit over alle wetenschappelijke instrumenten zou kunnen beschikken om een gedegen onderzoek uit te voeren. Hoewel ik verschillende universiteiten heb aangeschreven, kreeg ik bovendien alleen bij WUR het gevoel dat men echt belangstelling had voor mijn onderzoeksvoorstel, zeker vanuit de leerstoelgroep Rurale Sociologie. Dit versterkte mijn overtuiging dat WUR voor mij de juiste keuze was.

In mijn scriptie, getiteld “The Promised Transformation: Mexican Coffee Policies During the Administration of President López Obrador”, heb ik de veranderingen in de koffiesector als gevolg van het nieuwe beleid van de regering-López Obrador (2018–2024) onderzocht. Dit beleid was gericht op het ondersteunen van de armste boeren, het terugdringen van corruptie en het opbouwen van een nieuw ontwikkelingstraject dat breekt met het neoliberale model. López Obrador beloofde een radicale verandering, een “Vierde Transformatie”. Volgens López Obrador zou deze verandering in impact vergelijkbaar zijn met drie eerdere transformaties: de onafhankelijkheid van Mexico van Spanje, de Hervormingsoorlog en de Mexicaanse revolutie.

In mijn promotieonderzoek lag de focus op het begrijpen van veranderingen in de relaties tussen de staat, boeren en de industrie tijdens het eerste jaar van de regering-López Obrador (2018-2019). Mijn promotieonderzoek is relevant voor het Mexicaanse overheidsbeleid, omdat het aantoont dat het koffiebeleid van de regering-López Obrador de relatie tussen de staat en kleinschalige koffieboeren heeft versterkt middels aanzienlijke subsidies en technische ondersteuning. Zaken waar de overheid eerder niet in voorzag. Tegelijkertijd kwam de relatie tussen de staat en organisaties van koffieboeren onder druk te staan door dit beleid waarbij subsidies rechtstreeks aan boeren werden verstrekt in plaats van via boerenorganisaties, zoals in het verleden het geval was. Dit beleid heeft echter enorm bijgedragen aan het terugdringen van de corruptie en het cliëntelisme die tot dan toe altijd de boventoon voerden. Tot slot bleek het beleid geen impact te hebben op de relatie tussen de staat en de industrie, die veel macht heeft binnen de koffiesector; de industrie bleef de markt en koffieprijzen beheersen. Mijn scriptie toont aan dat de overheid niet al haar beloften is nagekomen, maar bevestigt ook dat de regering-López Obrador aanzienlijke veranderingen teweeg heeft gebracht op weg naar een nieuwe ontwikkelingsmogelijkheid. Dit is een cruciale prestatie.

Ik werk momenteel als Director of Agrifood Systems bij het Ministerie van Landbouw en Plattelandsvernieuwing in Mexico. Ik ben lid van de adviesgroep voor de Mexicaanse Minister van Landbouw, Dr. Julio Berdegué, die in 2001 eveneens aan WUR is gepromoveerd. Daar coördineer ik onder andere de implementatie van het Lázaro Cárdenas-programma in de Mixteca-regio Puebla, een van de meest achtergestelde regio's van het land. Dit programma heeft als doel de armoede terug te dringen door institutionele coördinatie tussen federale, regionale en gemeentelijke overheden, zodat boeren omvangrijke steun krijgen op het gebied van landbouw, milieu, water, infrastructuur, gezondheid, onderwijs en cultuur. Het Lázaro Cárdenas-programma is een onderdeel van de 100 toezeggingen van onze huidige president, Claudia Sheinbaum Pardo, de eerste vrouwelijke president van Mexico.

De acties van het Ministerie van Landbouw spelen een cruciale rol in het versterken van het politieke project dat is gestart door oud-President López Obrador en het bouwen van de 'Tweede verdieping' van de Vierde Transformatie onder leiding van president Claudia Sheinbaum Pardo. In 2025 meldde het nationale instituut van geografie in Mexico (INEGI) dat tussen 2018 en 2024, de regeerperiode van López Obrador, 13,4 miljoen mensen aan de armoede konden ontsnappen dankzij sociale programma’s en loonsverhogingen. Dit is een historische prestatie en de regering-Claudia Sheinbaum Pardo wil de armoede nog verder terugdringen. Met name de programma’s van het Ministerie van Landbouw en Plattelandsvernieuwing zijn gericht op het versterken van de nationale voedselsoevereiniteit en het verbeteren van het economische en sociale welzijn van kleine en middelgrote producenten door middel van rechtstreekse subsidies, technische ondersteuning gericht op agro-ecologie en samenwerking, en maatregelen die marktverstoringen corrigeren.

Ik heb ontzettend genoten van mijn tijd in Wageningen; het was een van de mooiste ervaringen in mijn leven. Als ik kijk vanuit wetenschappelijk perspectief, kreeg ik toegang tot alle instrumenten die nodig waren om mijn promotietraject met succes af te ronden. Mijn begeleiders, Kees Jansen, universitair hoofddocent bij de leerstoelgroep Rurale Sociologie, en Sietze Vellema, universitair hoofddocent bij de leerstoelgroep Kennis, Technologie en Innovatie, hebben mij uitstekend begeleid en dit motiveerde mij om extra hard te werken. Dankzij hun geweldige begeleiding heb ik mijn promotietraject met succes afgerond en vier publicaties geschreven voor internationale tijdschriften.

Als ik terugdenk die periode, denk ik ook aan mijn collega's en vrienden uit verschillende landen. Ik heb veel van ze geleerd over belangrijke onderwerpen en ze hebben me tijdens het hele traject gesteund. Daarnaast was mijn tijd bij WUR een periode met een evenwichtige levensstijl en gezonde werktijden: ik werkte van maandag tot en met vrijdag van 8.00 tot 17.00 uur (ik hou nou eenmaal van routine!), en de keren dat ik in het weekend achter de computer ben gekropen, zijn op één hand te tellen. In de avonden en het weekend had ik tijd om te sporten en met vrienden af te spreken.

Ik ben er erg trots op dat ik ben gepromoveerd aan WUR; ik heb de beste wetenschappelijke scholing voor onderzoekers kunnen volgen. Daarnaast ben ik ook trots op mezelf dat ik tijdens mijn promotietraject alles uit mezelf en elke ervaring heb gehaald.

Tot slot vind ik het geweldig dat mijn promotieonderzoek van waarde is voor mijn huidige functie bij het Ministerie van Landbouw en Plattelandsvernieuwing. Waar ik eerst onderzoek deed naar beleidsvorming en de acties van de overheid ter discussie stelde, maak ik nu deel uit van het team wiens acties worden geanalyseerd en ter discussie worden gesteld. Dit is een grote verantwoordelijkheid die ik met professionaliteit en toewijding op me neem.