Leah werkt aan voedselzekerheid in Afrika

We leerden Leah Nandudu kennen toen ze in 2015 startte met haar master Plant Sciences aan Wageningen University, mogelijk gemaakt door een gecombineerde beurs van het Paul Speijer Fonds en het Anne van den Ban Fonds – twee scholarship-fondsen binnen University Fund Wageningen. Als de dochter van een lerares en een koffieboer kwam ze al op jonge leeftijd in aanraking met landbouw. In haar thuisland Oeganda behaalde ze een bachelor in landbouwwetenschappen, werkte ze samen met groentetelers en deed ze onderzoek naar bananenziekten op de afdeling Plantenveredeling van het International Institute of Tropical Agriculture. 

In 2017 rondde Leah haar master in Wageningen af. Ze droomde ervan promotieonderzoek te doen, maar niet voordat ze haar kennis in het veld had toegepast. 'Waarom je kennis vergroten als je die niet gebruikt?' zei ze. 'Wie leert, moet ook teruggeven.' Ze ging aan de slag als plantenveredelaar bij de Oegandese organisatie voor landbouwonderzoek. In het noorden van het land werkte ze aan de verbetering van de opbrengst van sorghum. 'Dit had ik zonder mijn beurs niet kunnen doen. Voor dit soort werk moet je een master hebben. Mijn familie en ik hadden mijn studie nooit kunnen betalen. Niet in Oeganda, en zeker niet in het buitenland.' 

In 2018 kreeg ze de kans om binnen de organisatie, op nationaal niveau, een promotietraject te starten in samenwerking met Cornell University. 'Dat ik in Wageningen had gestudeerd, heeft me echt geholpen. Het gaf me een streepje voor op de andere kandidaten, die geen van allen aan een topinstituut hadden gestudeerd.' Haar droom om promotieonderzoek te doen, kwam uit. De volgende jaren verdeelde ze haar tijd tussen Cornell en Oost-Afrika en werkte ze samen met boeren aan de bestrijding van het Cassava Brown Streak-virus, een virus dat cassaveplanten kan aantasten. 'Cassave is belangrijk voor de voedselzekerheid in Oost-Afrika. Het gewas heeft niet veel nodig. Het groeit op de slechtste delen van een veld en overleeft wanneer andere gewassen het laten afweten.' Tenzij het wordt getroffen door een virus. 

Het Brown Streak-virus beschadigt de wortels van cassaveplanten en maakt ze oneetbaar voor mens en dier. Toen het virus in de jaren dertig van de vorige eeuw werd ontdekt, was alleen het cassavemozaïekvirus bekend. De bestaande veredelingstechnieken die werden gebruikt om dit mozaïekvirus tegen te gaan, werden ook toegepast op de nieuw ontdekte ziekte. Maar deze methoden bleken minder effectief voor de bestrijding van het Brown Streak-virus. Daarom werkte Leah tijdens haar promotietraject aan nieuwe, aanvullende oplossingen. 'We identificeerden regio's in het gen die gevoeligheid voor het virus veroorzaken, en hebben aanbevolen deze regio's te valideren als merkers voor veredelaars.' Ook werkte ze aan een detectietest die financieel haalbaarder is voor boeren. 

Na haar proefschrift met succes te hebben verdedigd, verdiept dr. Nandudu zich nu bij Inari in genbewerking, een specialisme dat vaak wordt verward met genetische modificatie. 'Bij genetische modificatie voeg je een gen toe dat geen deel uitmaakt van de plant. Bij genbewerking verander je alleen de sequentie van een gen dat afkomstig is van de plant zelf. We knippen er een deel uit of kopiëren dit en zetten het op een andere plek.' Zowel in Europa als Afrika geldt nog altijd strenge regelgeving op het gebied van genbewerking, maar in de EU is het mogelijk om onderzoek te doen naar genbewerking. 'We proberen om over ons onderzoek te schrijven op een manier die toezichthouders begrijpen. Dit helpt ons de vergunningen te krijgen die we nodig hebben om proeven te starten.'

Leahs hart ligt nog altijd bij de landbouw. Ze wil Afrikaanse boeren de kennis en middelen bieden die ze nodig hebben om het continent te voeden. 'Met mijn werk voor Inari bereid ik me voor op de volgende stap. Om voedselzekerheid te bereiken, heeft Afrika mensen nodig die begrijpen wat genbewerking inhoudt en hoe het werkt. Zij moeten toezichthouders de nodige inzichten bieden, zodat ons continent niet buiten de boot valt, maar meeprofiteert van de wereldwijde ontwikkelingen in de landbouw. Over vijf jaar hoop ik terug te keren naar Oeganda, om in samenwerking met het nationale instituut genbewerking in te voeren.'

Gevraagd naar haar tijd in Wageningen verschijnt er een lach op haar gezicht. 'Ik heb geweldige vrienden gemaakt en denk er met veel plezier aan terug. Het gaf me de solide basis die ik nodig had om goed te presteren op Cornell. De beurs heeft mijn leven, het leven van mijn familie en dat van de mensen om me heen veranderd. Ik kan die mensen om mij heen nu financieel ondersteunen. En ik heb boeren kunnen helpen die met sorghum en cassave werken. Allemaal dankzij de mensen die mijn opleiding hebben helpen financieren. Dank jullie wel!'