dr. MJW (Marieke) Jeuken

Als wetenschapper en docent ben ik zeer geïnteresseerd in genetische en evolutionaire vraagstukken bij planten, variërend van onverwachte segregatiepatronen in populaties tot genetische conflicten.

Mijn onderzoek naar de veredeling op resistentie tegen biotische stressfactoren heeft mij expertise opgeleverd in het identificeren van resistentiegenen in wilde slasoorten. Deze genen bieden bescherming tegen belangrijke ziekten en plagen in de slateelt, waaronder valse meeldauw en bladluizen.

Pogingen om resistentie-eigenschappen van de genetisch ver verwante wilde sla, Lactuca saligna, in te kruisen in de gecultiveerde sla hebben mijn interesse gewekt in de fascinerende uitdagingen van interspecifieke hybridisatie. Dit roept fundamentele vragen op over gen-gen incompatibiliteiten, reproductieve isolatie en soortvorming.

Hybridisatie tussen genetisch ver verwante soorten kan leiden tot postzygotische reproductieve barrières, zoals een verminderde levenskracht of zaadzetting van hybriden, afwijkende segregatie patronen (‘transmission ratio distortion’) en letaliteit van hybride zaden. Dergelijke barrières bemoeilijken de overdracht van gewenste eigenschappen naar cultuurgewassen. Ze kunnen de fixatie van gewenste allelen verhinderen, locale heterozygotie in stand houden en leiden tot de ongewenste mede-introgressie van genetische factoren (‘epistatic drag’). Mijn huidige onderzoek richt zich op het identificeren en karakteriseren van deze reproductieve barrières bij gewassen, met als doel de genetische beperkingen voor de plantenveredeling beter te begrijpen en aanknopingspunten te vinden om deze te overwinnen.

Foto: Stijl (geel), stempel (gevorkt) en rijen van gefuseerde antheren met stuifmeel korrels (donker roze ) van een sla bloemetje