Een onderzoek naar de aard en historische wortels van de voedselimportafhankelijkheid van Sub-Sahara-Afrika

In 1961 was Sub-Sahara-Afrika grotendeels zelfvoorzienend in voedsel. In 2020 werd bijna een vijfde van de calorieën geïmporteerd. Dit proefschrift onderzoekt de aard en historische wortels van deze transitie. Hoofdstuk 1 harmoniseert de ‘Food Balance Sheets’ van de FAO tot één calorische reeks (1961–2023). De stijgende importafhankelijkheid concentreert zich in granen en oliegewassen; verschillen tussen landen blijken zeer persistent. Hoofdstuk 2 toont dat exportlandbouw de West-Afrikaanse voedselproductie niet verdrong: de voedselimport steeg juist het snelst toen de exportlandbouw terugliep. Hoofdstuk 3 toont dat stedelijke groei na 1960 niet meer samenhing met de geschiktheid van het achterland voor voedselproductie. Hoofdstuk 4 volgt Oost-Afrikaanse maïsprijzen gedurende 120 jaar. Deze stegen van ongeveer de helft van de wereldmarktprijs tot ruim daarboven. Juist beleid gericht op zelfvoorziening droeg bij aan het steeds duurder worden van basisvoedsel. Voedselimportafhankelijkheid weerspiegelt een structurele transitie in de voedselvoorziening vanaf 1960, waarin niet een falen van de Afrikaanse landbouw maar snelle verstedelijking, gedragen door goedkope geïmporteerde calorieën, centraal staat.