Klimaathub Wageningen: van complex naar concreet in de regio
De gevolgen van klimaatverandering worden steeds zichtbaarder en merkbaarder. Hete en droge zomers, hevige regenval, natuurbranden en toenemende druk op de natuur stellen ook onze eigen regio voor grote uitdagingen. Maar hoe vertaal je zo’n groot en complex vraagstuk naar concrete oplossingen voor de regio? En hoe zorg je dat wetenschappelijke kennis ook daadwerkelijk wordt benut in beleid en praktijk? Met de Klimaathub Wageningen wil Wageningen University & Research (WUR) kennis en krachten bundelen in de Gelderse Vallei, op de Veluwe en in de omliggende gebieden, om samen te werken aan oplossingen voor klimaatvraagstukken dichtbij.
“Er gebeurt in de regio Gelderse Vallei, Veluwe en omstreken al ontzettend veel op het gebied van klimaatverandering, maar al die mensen, kennis en initiatieven weten elkaar nog lang niet altijd te vinden”, vertelt Marlies van Ree, onderzoeker klimaatverandering & Nature-based Solutions (NbS) bij WUR, en één van de trekkers van de Klimaathub Wageningen. De hub is een initiatief van het Klimaatonderzoek Initiatief Nederland (KIN), dat wetenschap en praktijk dichter bij elkaar brengt. Om regionale samenwerking te versterken, financiert KIN een verkenning van vijf zogenaamde Klimaathubs: in Zeeland, Amsterdam, Twente, Nijmegen en dus in Wageningen.
Regionale krachten bundelen
WUR doet al jarenlang onderzoek naar klimaatverandering en de gevolgen daarvan. Wageningse onderzoekers leveren bijdragen aan internationale klimaatrapporten van het IPCC. Ook werken ze aan toekomstvisies zoals NL2120, waarin wordt verkend hoe Nederland zich op de lange termijn kan aanpassen aan een veranderend klimaat. “Klimaatverandering is een wereldwijd probleem, maar alle acties die nodig zijn komen samen in de regio”, zegt Tim van Hattum, programmaleider Klimaat bij WUR. “Het werken aan oplossingen begint in onze eigen achtertuin.” Ook in die eigen regio werkt WUR met uiteenlopende partners samen, maar vaak nog incidenteel en niet via langjarige samenwerkingen. Met de Klimaathub wil WUR de regionale samenwerking versterken en bestaande kennis beter benutten.
Kennis brengen én ophalen
“De grootste uitdaging is niet zozeer dat we meer kennis nodig hebben, maar hoe we de kennis die er al is kunnen toepassen en bestaande initiatieven kunnen verbinden”, zegt Marlies van Ree. Daarbij gaat het om kennis brengen, maar óók om kennis ophalen. “Er zit best een kloof tussen wat wij doen en wat er in de praktijk speelt”, vult Tim van Hattum aan. “We hebben nog te weinig zicht op hoe de praktijk werkt. De regio is daarvoor een ideale proeftuin, waar we samen oplossingen kunnen ontwikkelen die ook elders toepasbaar zijn.”
Klimaatverandering terug op de agenda
‘Bestuurlijke betrokkenheid’; bestuurders die het klimaat hoog op de agenda zetten, is een belangrijk aandachtspunt voor de Klimaathubs. Terwijl de gevolgen van klimaatverandering steeds zichtbaarder worden, dreigt het onderwerp onder te sneeuwen tussen andere maatschappelijke vraagstukken zoals migratie, woningnood en de energietransitie. “We willen klimaatverandering opnieuw met uitroeptekens op de regionale agenda zetten omdat we zien dat al die grote vraagstukken waar we voor staan, samenhangen met het klimaat,” zegt van Ree. “Je lost ze niet losstaand, maar alleen in samenhang op. Dat gebeurt in de praktijk nog maar weinig, omdat het zo complex is.”
Van kennis naar actie: evenementen en contact
Tim van Hattum hoopt dat over vijf tot tien jaar de kloof tussen onderzoek, beleid en praktijk sterk is verkleind dankzij de Klimaathubs, “en dat we alles waar we het nu al zo lang over hebben, ook echt gaan doen.” Denk aan steden vergroenen, anders omgaan met bossen in de omgeving en natuurlijke oplossingen (Nature-based Solutions) ontwikkelen in onder meer de uiterwaarden. “We moeten onze toekomstvisies vertalen naar concrete acties voor de korte termijn en kunnen dan als regio echt een inspiratiebron voor anderen zijn,” vult van Ree aan.
Om verdere stappen te zetten, brengt de Klimaathub Wageningen mensen en organisaties regelmatig bij elkaar. Zo ontmoeten onderzoekers, bestuurders en regionale partners elkaar op 2 november in Wageningen, tijdens de Nationale Klimaatweek, om kennis uit te wisselen en nieuwe samenwerkingen te verkennen. Ook zoekt de hub naar creatieve manieren om mensen te verbinden, bijvoorbeeld met “Op de klimaattandem met…” Tijdens deze tandemfietstochten gaan WUR-onderzoekers en regionale partners met elkaar in gesprek over klimaatvraagstukken en mogelijke oplossingen.
Op de klimaattandem met...
Tijdens tandemfietstochten gaan WUR-onderzoekers en regionale partners met elkaar in gesprek over klimaatvraagstukken en mogelijke oplossingen. Benieuwd naar onze klimaattandem? Bekijk de video!
Vier vragen over Klimaathub Wageningen
De Klimaathub Wageningen is een regionaal netwerk waarin onderzoekers, beleidsmakers en partijen die betrokken zijn bij de uitvoering samenwerken aan oplossingen voor klimaatvraagstukken. De hub richt zich op de Gelderse Vallei, de Veluwe en omliggende gebieden. De grenzen liggen niet strak vast: belangrijker is om te kijken waar vraagstukken spelen en waar kansen liggen om kennis, beleid en praktijk bij elkaar te brengen en samen aan oplossingen te werken.
De hub is onderdeel van een landelijk initiatief van het Klimaatonderzoek Initiatief Nederland (KIN), dat verbonden is aan NWO. Vijf kennisinstellingen verkennen hoe ze regionale samenwerking rond klimaatverandering kunnen versterken. Ze wisselen daarbij kennis en ervaringen uit en ontwikkelen nieuwe manieren van samenwerken. Voor Wageningen is dat een kans om wetenschappelijke kennis beter te benutten in de eigen omgeving. WUR combineert fundamenteel en praktijkgericht onderzoek met expertise op het gebied van landbouw, voedsel, water, natuur, biodiversiteit en maatschappelijke veranderingen. De Klimaathub bouwt voort op bestaande netwerken en initiatieven, zoals Regio Foodvalley en Vallei & Veluwe Klimaatbestendig.
De hub is nog volop in ontwikkeling. In gesprekken en bijeenkomsten met regionale partners wordt verkend welke behoeften er zijn, hoe de samenwerking vorm kan krijgen en waar WUR van toegevoegde waarde kan zijn. Daarbij gaat het niet alleen om kennis uitwisselen, maar ook om samen leren, experimenteren en nieuwe samenwerkingsvormen ontwikkelen.
De Gelderse Vallei, de Veluwe en omliggende gebieden staan voor grote uitdagingen. Klimaatverandering zorgt voor langere droge perioden, hevigere regenbuien en hogere temperaturen. De regio staat ook voor andere opgaven, zoals natuurherstel, de verduurzaming van de landbouw, de energietransitie en woningbouw. Die vraagstukken zijn nauw met elkaar verbonden en vragen om een gezamenlijke aanpak.
Water: van droogte tot wateroverlast
De Veluwe is één van de belangrijkste grondwaterreservoirs van Nederland. Regenwater zakt er diep de bodem in en voedt de beken en het grondwater in de omliggende valleien. Door toenemende droogte komt de beschikbaarheid van water voor natuur, landbouw en drinkwatervoorziening onder druk te staan. Tegelijkertijd moet de regio zich voorbereiden op perioden met veel neerslag.
Natuur en landbouw onder druk
Op de Veluwe spelen grote vraagstukken rond verdroging, stikstof en biodiversiteitsverlies. In de Gelderse Vallei staat de landbouw voor een ingrijpende transitie. Beide gebieden hebben hun eigen kenmerken, uitdagingen en mogelijkheden. Welke vormen van landbouw passen bij het landschap en het klimaat van de toekomst? Hoe zorgen we voor gezonde bodems, voldoende water en een leefbaar platteland? En hoe kunnen landbouw en natuur elkaar versterken? Door te onderzoeken welke vormen van natuurinclusieve landbouw het beste aansluiten bij de verschillende gebieden, zoals de Veluwe en de Gelderse Vallei, ontstaan kansen om de biodiversiteit te versterken, het waterbeheer te verbeteren en het landschap weerbaarder te maken tegen klimaatverandering.
Ruimte voor wonen, energie en natuur
De behoefte aan woningen en duurzame energie neemt toe, terwijl ook natuur, landbouw en water ruimte nodig hebben. Niet alles kan overal. Waar kunnen we verantwoord bouwen? Hoe passen we duurzame energieoplossingen in het landschap in? Hoe verkleinen we de druk op de natuur en creëren we meer ruimte voor de natuur in een veranderend klimaat? Het is belangrijk om ervoor te zorgen dat keuzes van vandaag niet leiden tot nieuwe problemen voor de regio in de toekomst.
Lees hier de volledige toekomstvisie Een watergestuurde regio – Vallei en Veluwe in 2120 die WUR samen met regionale partners ontwikkelde.
Voor iedereen die wil bijdragen aan een klimaatbestendige regio! Van onderzoekers en beleidsmakers tot ondernemers, maatschappelijke organisaties en betrokken inwoners. Voor regionale overheden en bestuurders biedt de hub toegang tot wetenschappelijke kennis en een netwerk van deskundigen en praktijkpartners. Daarmee kunnen zij goed onderbouwde keuzes maken over bijvoorbeeld waterbeheer, ruimtelijke inrichting, landbouw en natuur.
Voor onderzoekers biedt de hub kansen om kennis in de praktijk toe te passen en samen met regionale partners nieuwe onderzoeksvragen te ontwikkelen. “We willen als WUR niet alleen een kennisinstelling zijn, maar ook een partner die meehelpt bij de grote opgaven in onze regio”, zegt Marlies van Ree. “Er werken in deze regio ontzettend veel gemotiveerde mensen aan deze vraagstukken. De uitdaging is om die bij elkaar te brengen en samen in beweging te laten komen.”
De Klimaathub Wageningen is nog in ontwikkeling en staat open voor nieuwe ideeën, initiatieven en samenwerkingen. De komende periode verkent WUR samen met partners uit de regio waar de grootste behoeften liggen. Dat gebeurt onder meer via gesprekken, gezamenlijke bijeenkomsten en workshops. Een ideaal moment dus om je aan het initiatief te verbinden!
Samen aan de slag
Heb je een klimaatvraagstuk, een goed idee of een initiatief dat je verder wilt brengen? Neem dan contact op met Marlies van Ree.
