Vogelgriepdiagnostiek bij vossen waardevolle aanvulling op zoogdiersurveillance

In opdracht van het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur onderzochten WBVR en DWHC in 2024 en 2025 in totaal vijftig vossen uit beheer- en schadebestrijding in Friesland. De dieren werden getest op de aanwezigheid van het  vogelgriepvirus en op antilichamen tegen het virus. Daarmee konden onderzoekers zowel actieve infecties als eerdere blootstelling aan vogelgriep vaststellen.

Bij twee vossen werd genetisch materiaal van het HPAI H5N1-virus aangetoond in neus- en keel-swabs. Bij één van deze dieren kon het virus volledig genetisch worden getypeerd. Het ging om een H5N1-virus dat sterk verwant is aan virussen die in dezelfde periode bij wilde vogels en andere vogels zijn gevonden.

Pathologisch onderzoek wees bij één vos op een ernstige longontsteking die waarschijnlijk werd veroorzaakt door vogelgriep. Het virus werd niet aangetoond in hersenweefsel. 

Naast virologisch onderzoek werd ook serologisch onderzoek uitgevoerd. Bij bijna de helft van de onderzochte vossen werden antilichamen tegen het vogelgriepvirus aangetroffen. Dit betekent dat deze dieren in contact zijn geweest met een vogelgriepvirus. Bij een deel van deze vossen werden antilichamen specifiek tegen H5 aangetoond, wat wijst op eerdere blootstelling aan hoogpathogene vogelgriep. De positieve vossen werden uitsluitend gevonden in perioden waarin ook vogelgriep werd vastgesteld bij wilde vogels. 

Het onderzoek bij vossen onderstreept het belang van continue surveillance van vogelgriep bij wilde zoogdieren, vooral in waterrijke gebieden en in perioden met verhoogde viruscirculatie bij vogels. Virologisch onderzoek kan dienen als early warning, terwijl serologie inzicht geeft in trends en verspreiding over de tijd.