Fundamentele verandering in de financiële sector: van meten naar betekenis

Volgens Wageningse onderzoekers begint echte verandering niet met betere metingen, maar met andere waarden. “Als we willen dat financiële stromen bijdragen aan een duurzame toekomst, moeten we opnieuw nadenken over het doel ervan,” zegt milieueconoom Francisco Alpízar, die het project leidt samen met ecoloog Jeanne Nel.

Steeds meer financiële instellingen zien dat klimaatverandering en verlies van biodiversiteit geen verre problemen zijn. Het zijn echte risico’s die investeringen en economische stabiliteit kunnen beïnvloeden. Maar alleen bewustzijn is niet genoeg. Zolang winst op korte termijn het belangrijkste doel blijft, zullen nieuwe data en rapporten geen echte verandering brengen.

TRANSPATH laat zien dat de financiële sector niet losstaat van de natuur, maar ervan afhankelijk is. Veel investeringen zijn gebaat bij gezonde ecosystemen, zoals bestuiving door insecten, vruchtbare bodems en schoon water. Zo laat het rapport Indebted to Nature van De Nederlandsche Bank zien dat de cacaoproductie sterk afhankelijk is van bestuivers. Als die verdwijnen, heeft dat gevolgen voor oogsten, prijzen en financiële opbrengsten.

TRANSPATH benoemt drie belangrijke veranderingen. Ten eerste moeten financiële beslissingen rekening houden met de afhankelijkheid van de economie van de natuur. Ten tweede moeten overheden en toezichthouders niet alleen marktfouten herstellen, maar ook actief sturen op duurzame investeringen. Ten derde moeten bedrijven verder kijken dan winst op korte termijn en ook waarde creëren voor de samenleving en toekomstige generaties.

Vooral het tweede punt is belangrijk. Veel financiële instellingen proberen risico’s te verkleinen door investeringen te spreiden. Dat kan een bedrijf beschermen, maar lost het probleem zelf niet op. Schadelijke activiteiten gaan elders gewoon door. Echte verandering vraagt om duidelijke regels en beleid die geld richting betere alternatieven sturen.

Het derde punt gaat over verantwoordelijkheid. Als bedrijven zich alleen richten op aandeelhouders, komen de negatieve gevolgen vaak bij anderen terecht. Een duurzamer financieel systeem betekent dat bedrijven verantwoordelijkheid nemen en waarde creëren voor mensen, samenleving en milieu.

TRANSPATH laat ook zien dat kennis niet automatisch leidt tot actie. “Het in kaart brengen van risico’s en effecten verandert gedrag niet vanzelf,” zegt Jeanne Nel. Daarom is het nodig om ook te kijken naar regels, gewoonten en prikkels die keuzes beïnvloeden.

Het project verbindt grote ambities, zoals een economie die positief bijdraagt aan de natuur, met praktische oplossingen. Het onderzoekt hoe beleid en prikkels duurzame keuzes makkelijker en vanzelfsprekender kunnen maken.

Dat wordt duidelijk in voedselsystemen. De landbouw is afhankelijk van de natuur voor bodemkwaliteit, water en bestuiving. Onderzoek binnen TRANSPATH laat zien dat landbouwmethoden die biodiversiteit ondersteunen niet alleen goed zijn voor het milieu, maar ook voor economische stabiliteit op de lange termijn. Voorbeelden zijn ruimere vruchtwisseling en het gebruik van groenbemesters, planten die de bodem verbeteren en risico’s verminderen.

Door onderzoek te combineren met voorbeelden uit de praktijk laat TRANSPATH zien dat de financiële sector kan veranderen. Het kan verschuiven van een systeem dat vooral schade meet naar een systeem dat helpt de natuur te herstellen. Zo verschuift de focus van korte termijn winst naar waarde op de lange termijn, voor zowel de samenleving als de planeet.

Wageningen University & Research brengt kennis samen over natuur, samenleving en economie. Door deze verschillende perspectieven te combineren, kunnen onderzoekers complexe problemen beter begrijpen en praktische oplossingen ontwikkelen die echte verandering ondersteunen.

TRANSPATH (2022-2026) brengt economen, bestuurskundigen en natuurwetenschappers van Wageningen University & Research samen. Zij werken nauw samen met beleidsmakers, financiële instellingen en maatschappelijke organisaties. Het project wordt gefinancierd door het Horizon Europe-programma van de Europese Unie (subsidieovereenkomst nr. 101081984). Partners zijn onder meer Wageningen University & Research, het Helmholtz Centre for Environmental Research, CATIE, University of Ghana, Université de Genève, UCL, World Resources Institute, Pensoft, Sustainabilogy en het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat.

Lees het artikel

Dingkuhn, P., Nel, J. L., Schoenmaker, D., & Alpizar, F. (2026). Pathways toward a nature-positive financial system. Cell Reports Sustainability. https://doi.org/10.1016/j.crsus.2025.100629