Transformatieve verandering en biodiversiteit

Transformatieve verandering hoeft niet met een grote ingreep te beginnen. Een natuurvriendelijke landbouwmethode kan bijvoorbeeld technisch gezien goed werken. Maar als regelgeving, verdienmodellen of verwachtingen vanuit de markt tegenwerken, is het moeilijk om zo'n nieuwe werkwijze op grote schaal toe te passen. Andersom kunnen veranderingen in beleid of economie alleen effect hebben als mensen er in de praktijk mee aan de slag kunnen en willen.

Daarom kijken we bij transformatieve verandering naar drie nauw met elkaar verbonden aspecten: praktijken, structuren en opvattingen.

Praktijken zijn de concrete manieren waarop we handelen, bijvoorbeeld door natuurvriendelijk te boeren of biodiversiteit mee te nemen in financiële beslissingen. Structuren zijn de regels, instituties, economische systemen en machtsverhoudingen die dat handelen mogelijk maken of juist belemmeren. Opvattingen zijn de waarden en ideeën die bepalen hoe we naar natuur kijken en wat we belangrijk, normaal of wenselijk vinden. Door deze aspecten in samenhang te onderzoeken, maken we zichtbaar wat biodiversiteitspositieve verandering mogelijk maakt en waar kansen liggen om deze te versterken en te versnellen.

Wageningen University & Research heeft veel kennis over biodiversiteit, ecosystemen en mogelijke oplossingen voor herstel en duurzaam gebruik van natuur. Onderzoek naar transformatieve verandering voegt daar een belangrijke vraag aan toe: wat is ervoor nodig om zulke oplossingen breder ingang te laten vinden in de samenleving?
Daarvoor verbinden we ecologische en sociale kennis. We onderzoeken niet alleen wat er in de natuur, landbouw en het landschap kan veranderen, maar ook hoe beleid, markten, instituties, gedrag, waarden en machtsverhoudingen daarop van invloed zijn.

Dat gebeurt samen met de mensen en organisaties die onderdeel zijn van die verandering, zoals overheden, bedrijven, maatschappelijke organisaties en burgers. Door verschillende vormen van kennis en uiteenlopende perspectieven samen te brengen, onderzoeken we waar verandering vastloopt, waar ruimte ontstaat en hoe biodiversiteitspositieve en rechtvaardige veranderingen mogelijk worden.

Ook onderzoekers staan niet buiten deze processen. De vragen die zij stellen, de kennis die zij ontwikkelen en de partijen met wie zij samenwerken, kunnen invloed hebben op de richting van de verandering. Daarom onderzoekt Wageningen University & Research ook haar eigen rol. Welke perspectieven krijgen bijvoorbeeld een plek in onderzoek? Hoe houden we rekening met rechtvaardigheid en inclusie? Kan onderzoek machtsverhoudingen en belemmeringen zichtbaar maken? En kan het partijen helpen zich een andere toekomst voor te stellen?

Onderzoek naar transformatieve verandering raakt aan uiteenlopende onderwerpen waarbij biodiversiteit en maatschappelijke verandering samenkomen. Zo onderzoeken we hoe de financiële sector biodiversiteit kan meenemen in besluitvorming en welke veranderingen daarvoor nodig zijn naast bewustwording alleen. In onderzoek naar nature-based solutions kijken we niet alleen naar het functioneren van natuurlijke oplossingen, maar ook naar de maatschappelijke omstandigheden die toepassing en opschaling mogelijk maken. En in onderzoek naar landbouw en landschappen kan een nieuwe biodiversiteitspositieve praktijk aanleiding zijn om ook te kijken naar verdienmodellen, regelgeving, onderlinge afhankelijkheden en ideeën over wat goed landgebruik is.

Deze vragen komen samen in verschillende Europese onderzoeksprojecten waarin WUR een rol speelt. Nieuwe projecten bouwen daarop voort, bijvoorbeeld rond de uitvoering van de Europese Nature Restoration Regulation en de overgang naar natuurpositieve landbouwsystemen.

De onderwerpen verschillen, maar de centrale vraag blijft dezelfde: hoe zorgen we ervoor dat kennis en oplossingen voor biodiversiteit ook daadwerkelijk tot maatschappelijke verandering leiden? Door concrete praktijken te verbinden met onderzoek naar structuren en opvattingen, ontstaat beter zicht op de barrières én de mogelijkheden voor verandering. Zo verbreden we het speelveld van biodiversiteitsonderzoek: van het ontwikkelen van biodiversiteitspositieve oplossingen naar het helpen creëren van de omstandigheden waarin zulke oplossingen kunnen doorbreken en bijdragen aan een biodiverse en rechtvaardige toekomst.