De eiwittransitie zorgt voor een duurzamer voedselsysteem

Eiwitten zijn essentiële bouwstenen voor ons lichaam, maar de manier waarop we ze produceren en consumeren is niet langer houdbaar. De productie van dierlijk eiwit (vlees) vergt veel water en grondstoffen, legt een groot beslag op het landgebruik, en levert problemen op met dierenwelzijn. Veeteelt heeft bovendien een significant aandeel in klimaatverandering. Daarnaast is de verdeling onrechtvaardig: in de rijke landen is er sprake van overconsumptie van dierlijk eiwit, wat schadelijk is voor de gezondheid, terwijl in andere landen de toegang tot dierlijk eiwit beperkt is.

De vraag naar eiwit neemt toe met de groeiende wereldbevolking en om daar aan te kunnen voldoen is een systeemverandering nodig: de eiwittransitie. Wageningen University & Research (WUR) draagt met haar onderzoek bij aan die eiwittransitie en een duurzamer, rechtvaardiger voedselsysteem.

Alle onderzoeken van WUR rondom de eiwittransitie zijn gestructureerd langs drie thema’s: circulaire dierlijke systemen, meer verschillende en duurzame eiwitbronnen, en maatschappelijke verschuiving.

1. Circulaire dierlijke systemen

In een optimaal voedselsysteem is er geen concurrentie om voedsel tussen mensen en dieren en worden alle bronnen die geschikt zijn voor directe consumptie toegepast in voedsel. Eiwitbronnen die niet geschikt zijn voor menselijke consumptie kunnen worden geüpcycled met behulp van micro-organismen, insecten of andere dieren.

2. Meer verschillende en duurzame eiwitbronnen

Onder deze pijler valt onderzoek naar alternatieve manieren om eiwit te produceren, bijvoorbeeld via fermentatie. Ook nieuwe en meer gevarieerde eiwitbronnen zoals microalgen, waterplanten, insecten en het mycelium van paddenstoelen worden bestudeerd. Het voordeel van deze bronnen is dat ze niet of nauwelijks beslag leggen op schaarse grond.

3. Een maatschappelijke verschuiving

De eiwittransitie slaagt alleen als consumenten hun eetpatroon veranderen. Daarom is onderzoek nodig naar die menselijke component: voedselkeuzes, de kloof tussen intentie en gedrag, maar ook het verbeteren van de smaak van nieuwe eiwitbronnen.

Onder deze drie thema’s doet WUR talloze onderzoeken. Bijvoorbeeld naar zeewier als voedingssupplement voor melkvee, het gebruik van onderbenutte reststromen om insecten op te kweken, of eiwitextractie uit tomatenbladeren. Ook wordt onderzoek gedaan naar het maken van melkeiwit zonder koe, de teelt van waterlinzen (eendenkroos) als eiwitbron en micro-organismen die oneetbare stoffen om kunnen zetten in eetbare eiwitten, zoals bacteriën met methaangas.

Om het gedrag en de eetgewoonten van de consument om te buigen wordt er onderzoek gedaan naar de smaaksleutel en sensorische ervaringen van vleesvervangers. Consumenten zoeken dezelfde ervaringen als bij vlees eten, waardoor ook elementen als ‘sappigheid’ en ‘sissen in de pan’ een rol spelen.  

WUR neemt verder deel aan het EU-project GIANT LEAPS dat kennistekorten in de eiwittransitie beoogt op te heffen. Hierbij gaat het onder meer over levensmiddelentechnologie, voedselveiligheid en consumentenacceptatie. De aanpak zal strategische innovaties, methodologieën en open-access datasets opleveren.  

In de onderzoeken wordt samengewerkt met vele nationale en internationale partners: onderzoeksinstituten, overheden, boeren, startups en andere bedrijven uit de agrifood-sector. De focus van het onderzoek ligt niet alleen op de consumenten in de rijke landen, maar ook op landen met lagere inkomens en consumenten met een lager inkomen in de rijke landen.

Met haar onderzoeken werkt WUR aan het vergroten van de beschikbaarheid, verscheidenheid en acceptatie van bestaande en nieuwe eiwitbronnen. 

We dragen bij aan:

• Alternatieve eiwitten
• Diversiteit aan eiwitbronnen
• Circulaire systemen
• Maatschappelijke acceptatie
• Consumentengedrag
• Nationale en internationale samenwerking