Slimmer gebruik van plastics versnelt circulaire land- en tuinbouw

Plastics spelen een cruciale rol in de moderne land- en tuinbouw. Van teeltzakken en folies tot bloemennetten en verpakkingen: ze verhogen opbrengsten, verbeteren hygiëne en maken efficiënte teelt mogelijk. Tegelijkertijd zorgen deze toepassingen voor grote uitdagingen. Veel plastics komen direct in contact met planten, bodem of water, waardoor hergebruik en recycling lastig zijn. Bovendien neemt de maatschappelijke en politieke druk toe om plasticgebruik te verduurzamen en vervuiling te voorkomen.

Binnen het WUR-project ‘Circular use of plastics in agriculture and horticulture’ stond daarom één centrale vraag centraal: hoe kan het gebruik van plastics in de land- en tuinbouw zo circulair mogelijk worden ingericht, zonder in te leveren op functionaliteit en teeltzekerheid?

Het project combineerde fundamenteel onderzoek met praktijkgerichte toepassingen. In samenwerking met zeven bedrijven werd gewerkt aan realistische praktijkcases, waarin duurzame alternatieven voor bestaande plastic producten werden ontwikkeld en getest onder echte teeltomstandigheden. Daarbij onderzochten de WUR-experts verschillende end-of-life-scenario’s, zoals mechanische recycling, industriële compostering en biologische afbraak in de bodem.

Dit leidde tot tastbare resultaten, waaronder composteerbare teeltzakken en biologisch afbreekbare bloemennetten. Deze producten bleken in de praktijk vergelijkbaar te presteren met conventionele plastics, terwijl ze aan het einde van hun levensduur aanzienlijk duurzamer zijn.

Naast productontwikkeling richtte het project zich op sectorbrede knelpunten. Een belangrijk vraagstuk was bijvoorbeeld of plantvirussen kunnen overleven tijdens recyclingprocessen. Dit is een wijdverbreide zorg onder telers, omdat hergebruik van besmet materiaal risico’s kan opleveren voor de teeltveiligheid.

WUR-onderzoek liet zien dat sommige virussen inderdaad standaard recyclingtemperaturen kunnen overleven. Deze inzichten zijn essentieel voor het ontwikkelen van veilige en economisch haalbare recyclingstrategieën en helpen de sector om realistische keuzes te maken op basis van feiten in plaats van aannames.

Om de opgedane kennis direct toepasbaar te maken, ontwikkelden de onderzoekers ook praktische hulpmiddelen. Zo werd een beslisboom opgesteld die telers ondersteunt bij het kiezen van het juiste type plastic, afgestemd op toepassing, gebruiksduur en verwachte end-of-life-route. Daarnaast bracht WUR wet- en regelgeving, certificering en duurzaamheidskaders overzichtelijk in kaart.

Deze combinatie van technologische innovatie, wetenschappelijke onderbouwing en praktische tools stelt bedrijven en telers in staat om weloverwogen, toekomstbestendige keuzes te maken.

Het succes van het project is te danken aan de intensieve samenwerking tussen Wageningen University & Research, bedrijven uit de sector en andere kennisinstellingen. WUR bracht hierbij zijn multidisciplinaire expertise in op het gebied van duurzame plasticstechnologie, recycling, materiaalontwikkeling, systeemanalyse, (glas)tuinbouw, teeltsystemen en plantvirussen. Samen werd gewerkt aan oplossingen die niet alleen technisch haalbaar zijn, maar ook economisch en praktisch uitvoerbaar voor de sector.