Project

Prettig Groen Wonen

De doelstelling van het topsector project ‘Prettig Groen Wonen’ is te onderzoeken hoe een gezonde, groene openbare ruimte rondom sociale woningbouw eruit moet zien en hoe die gerealiseerd kan worden.

Een groene omgeving is gezond

Er is wetenschappelijk bewijs gevonden voor een positief effect van groen in de woonomgeving op de ervaren geestelijke gezondheid en op vermindering van sterfte. Groen is dus gezond. Mechanismen waarmee groen effect kan hebben op de gezondheid zijn een psychologisch effect, het bevorderen van fysieke activiteit en directe effecten van het ecosysteem, zoals koeling van tuinen en de openbare ruimte. Hoewel volksgezondheid belangrijk wordt gevonden, ontbreekt in wijken met lage inkomens vaak groen van voldoende kwaliteit.

Rol van woningcorporaties

De kerntaak van woningcorporaties is het aanbieden van betaalbare, kwalitatief goede woningen. Vergroenen van hun vastgoed kunnen woningcorporaties oppakken uit ideële motieven, zoals gezondheid en welzijn van de bewoners. Er zijn ook directe voordelen voor de corporaties zelf: voorkomen van wateroverlast en verdroging, verhoging van de waarde van vastgoed, zorgvuldiger omgang van de bewoners met de buitenruimte en tevreden huurders die langer in hun woning blijven. Bij het project zijn drie woningcorporaties betrokken, alledrie in Den Haag: Staedion, Vestia en Haag Wonen. Daarnaast ontvangt het project een subsidie van de gemeente Den Haag.

Kansen door transitie-opgaven

Wanneer woningcorporaties besluiten tot herstructurering van woonblokken, moeten transitieopgaven zoals de energietransitie en klimaatadaptatie worden meegenomen. Klimaatadaptatie biedt dan kansen voor vergroening. Verminderen van verstening, ruimte voor wateropvang en extra vegetatie maken een wijk koeler en zorgen voor opvang van regenwaterpieken. De energietransitie kan een bedreiging zijn voor vergroening, omdat de energietransitie veel geld en aandacht van woningcorporaties gaat vragen. De woningopgave maakt enerzijds een innovatieve aanpak mogelijk, maar kan anderzijds het groen bedreigen als deze vooral via inbreiding wordt gerealiseerd. Verbeteren van biodiversiteit in de stad kan ook een rol spelen in de vergroeningsplannen. Het project onderzoekt hoe deze kansen en bedreigingen het beste kunnen worden aangepakt in drie Living Labs in Den Haag.

Wie zijn de bewoners en wat willen ze?

Veel sociale huurwoningen staan in aandachtswijken en worden bewoond door mensen met lage inkomens, alleenstaanden, eenoudergezinnen en niet-westerse migranten. Uit onderzoek van het Rijk blijkt dat bewoners in de sociale huursector ontevreden zijn met hun woning en woonomgeving. Grote gezinnen wonen vaak te klein. Wensen die sociale huurders hebben over het groen in hun omgeving zijn onvoldoende bekend. Een aantal illustratieve projecten geeft een eerste indicatie dat bewoners waarde hechten aan een ontmoetingsplek, speelgelegenheden en aan overzichtelijk, kleurrijk en divers groen. In het project wordt veel aandacht besteed aan een goed participatief proces met de bewoners.

Tuin moodboard. Foto door Judith Klostermann.
Tuin moodboard. Foto door Judith Klostermann.

Kosten voor groen

Het is lastig de kosten van groenaanleg en beheer in beeld te krijgen. De gemeente Rotterdam heeft bijvoorbeeld 1,23 euro per m3 beschikbaar voor openbaar groen. De eerste indruk is dat harde materialen zoals bestrating het duurst zijn bij aanleg (50 euro per m2) en gras het goedkoopst (0,45 eurocent per m2). Vaste planten zitten daar tussenin (2,90 euro per m2). In het beheer kunnen perken met struikbeplanting en vaste planten goedkoper zijn dan kort gemaaid gras (resp. 1 euro per m2 en 2,40 per m2). Vier groene organisaties denken mee over de business case voor vergroening van wijken: de Vereniging Hoveniers & Groenvoorzieners (VHG), Nederlandse Cultuurgroep voor Rozen en Rozenonderstammen, De Groene Stad en Royal FloraHolland.

Moerwijk Oost buitentuin Zijpendalstraat. Foto door Judith Klostermann
Moerwijk Oost buitentuin Zijpendalstraat. Foto door Judith Klostermann

Living Labs

In de Living Labs wordt samengewerkt met Van Hall Larenstein in Velp en het Wellantcollege in Rijswijk. Studenten voeren delen van het onderzoek uit onder begeleiding van docenten van deze scholen en onderzoekers van de WUR. In het eerste Living Lab in drie binnentuinen van woningcorporatie Staedion is gewerkt aan een goed participatietraject om de wensen van bewoners op te halen en dit te verwerken in een ontwerp. Dit heeft een ontwerp voor de binnentuinen opgeleverd en een handleiding voor woningcorporaties hoe zij bewoners bij het groen kunnen betrekken.

Het tweede Living Lab is net gestart en gaat over een binnentuin van Vestia in Moerwijk. Rattenoverlast is een van de onderwerpen in dit living lab.

Bezoek tuinen met VHL. Foto door Judith Klostermann
Bezoek tuinen met VHL. Foto door Judith Klostermann

Cursus groene klimaatadaptatie

Samen met de scholingsorganisatie en VHG wordt een cursus vergroenen opgezet voor woningcorporaties.

Factsheet KPI’s klimaatadaptatie voor woningcorporaties

Woningcorporaties maken steeds vaker prestatieafspraken met overheden rondom klimaatadaptatie en vergroening. Maar hoe kun je op lange termijn sturen op het behalen van die doelstellingen? Dat kan met KPI’s en daarover gaat deze factsheet.

Producten