Project

Projectnaam: Monitoring schelpdierbestanden

De monitoring van schelpdier¬bestanden vormt de permanente basis voor het uitvoeren van het Nederlands beleid ten aanzien van de exploitatie van schelpdieren en de bescherming van het mariene milieu. Het be¬leidsbesluit Schelpdiervisserij 2005-2020 vormt de basis van het beleid. Sinds 2015 is de verplichte toetsing van nieuwe aquatische soorten voor aquacultuur in dit project ondergebracht.

Projectdoelstelling

Het beleidsmatige doel van de monitoring van de scheldierbestanden is het toespit¬sen van de beperkende maatregelen voor de visserij op natuur¬doelstellingen, en het kunnen volgen van de resultaten van beheersmaatregelen en de evaluatie ervan over de tijd. De monitoring¬gegevens dienen met name als basis voor het inschatten van de effecten van schelpdiervisserij op het ecosysteem, waarbij de voedselreservering voor vogels één van de voornaamste overwegingen is.

Werkwijze

Door middel van bestandsopnamen met vaartuigen en in sommige gevallen luchtobservaties worden hoeveelheden, ruimtelijke verspreiding en samenstelling van een aantal schelpdierbestanden in de Nederlandse kustwateren en estuaria vastgelegd. Het betreft mosselbestanden (Mytilus edulis) en kokkelbestanden (Cerastoderma edule) in Waddenzee en Deltawateren en bestanden aan commer¬cieel interessante soorten in de Nederlandse kustzone, zoals de halfgeknotte strandschelp (Spisula subtruncata) en de zwaardschede (Ensis sp.). Daarnaast is sinds 2011 de exotische Japanse oester (Crassostrea gigas) in de monitoring opgenomen.,Sinds 2017 is het onderzoeksgebied uitgebreid met de deltawateren Veerse Meer en Grevelingenmeer. In 2017 zijn in beide gebieden de bestanden van kokkels, tapijtschelpen en andere schelpdieren in de zachte bodems buiten oesterriffen bemonsterd. Vanaf 2018 worden in beide gebieden ook de oesterriffen bemonsterd, in een tweejaarlijkse cyclus, in 2018 beginnend met het Grevelingenmeer en in 2019 met het Veerse Meer.

Voor het onderdeel Toetsing nieuwe aquatische soorten voor aquacultuur, houdt de procedure in dat een kweker vooraf informatie geeft over het kweeksysteem en de te houden vissoort. De Minister van LNV oordeelt (mede op basis van een advies van Wageningen Marine Research) of de aanvraag voldoende onderbouwd is en verleent daarna al dan niet de gevraagde ontheffing. Tijdens de ontheffingsperiode dient de kweker een compleet welzijnsdossier aan te leggen.

Projectresultaat

Het project levert schattingen over de omvang, ligging en verspreiding van verschillende schelpdierbestanden in de Nederlandse kustwateren (Noordzee, Waddenzee, Westerschelde, Oosterschelde, Veerse Meer en Grevelingenmeer) in termen van totale en oogstbare biomassa.
Voor het onderdeel Toetsing aquatische soorten voor aquacultuur wordt de verzamelde informatie tijdens de experimenteerfase in een audit beoordeeld. Een onafhankelijke deskundigencommissie beoordeelt vervolgens het dossier en het auditrapport conform het RDA advies. Bij goedkeuring komt de soort op de lijst van voor productie te houden dieren. Bij een negatief besluit en na het verstrijken van de ontheffingstermijn dient de kweek van de betreffende soort te worden stopgezet.

Producten

Alle schelpdiersurveys resulteren in kaarten met verspreidingsgegevens, welke worden opgenomen in jaarlijkse rapportages. Alle verzamelde gegevens worden opgeslagen in een centrale database, van waaruit data snel en accuraat op te vragen zijn. Met de jaarlijkse resultaten worden de lopende tijdreeksen aangevuld, welke een belangrijk gereedschap zijn voor beleidsadvisering en het inschatten van natuur-effecten van visserij.

De volgende rapporten zullen opgeleverd worden:

  • Mosselen en Japanse oesters op de droogvallende platen van de Waddenzee, Oosterschelde en Westerschelde in het voorjaar van het lopende jaar: Arealen en bestanden;
  • Het kokkelbestand in de Nederlandse kustwateren in het lopende jaar;
  • Schelpdieren in de Nederlandse kustzone in het lopende jaar;
  • Schelpdierbestanden in het Veerse Meer en het Grevelingenmeer in het lopende jaar;
  • Actualisatie van het handboek bestandsopnamen schelpdieren WOT;
  • Beknopte rapportage bestandsschatting mesheften in het sublitoraal van Vliestroom en Marsdiep;
  • Rapport Japanse Oesters in Veerse Meer en Grevelingen;
  • Voor de mosselbanken in de Waddenzee en de oesterbanken in Waddenzee en Delta wateren, wordt jaarlijks een kaart met contouren bijgewerkt met de nieuwste resultaten van het inmeten. De gege¬vens worden op aanvraag geleverd aan TMAP en vormen een bijdrage voor de Quality Status Reports.

Publicaties

Nationale rapporten die voortkomen uit dit programma zijn ook publiekelijk toegankelijk op deze website: publicaties CVO.