Ga naar de inhoud
NieuwsPublicatiedatum: 16 november 2026

Shamonda-virus blijft verrassen ondanks jaren onderzoek aan vergelijkbare virussen

Ondanks jarenlange ervaring met verwante virussen roept het Shamonda-virus nieuwe vragen op. Het virus, dat vooral herkauwers infecteert en door knutten wordt overgedragen, werd in de zomer van 2026 voor het eerst in Europa vastgesteld. Sindsdien zijn twee genetische varianten ontdekt en zijn ook infecties bij paarden en een mens gemeld.

Binnen het bioveterinaire onderzoek brengen we de verspreiding van het virus en de mogelijke risico’s voor de dier- en volksgezondheid in kaart.

Na de eerste vaststelling van het Shamonda-virus (SHAV) in Europa in de zomer van 2026 verspreidde het virus zich snel. Inmiddels zijn twee genetische varianten onderscheiden: EU-1 en EU-2.
Naast een verminderde melkproductie, diarree en koorts bij runderen zijn neurologische verschijnselen bij paarden beschreven. Ook werd het virus in Frankrijk gevonden bij een overleden persoon met ernstig onderliggend lijden. Verdere monitoring en onderzoek zijn noodzakelijk om de risico's voor de dier- en volksgezondheid beter in kaart te brengen.

SHAV vooral bij runderen aangetoond

Het Shamonda-virus (SHAV) is een door knutten overgedragen virus dat behoort tot de Orthobunyavirussen binnen de Simbu-serogroep. Het virus werd voor het eerst geïsoleerd uit runderen in Nigeria (1965) en is sindsdien aangetoond bij zowel runderen als kleine herkauwers in verschillende regio’s van Afrika, Azië en nu dus ook Europa. 

Sterke kennisbasis voor onderzoek

SHAV is nauw verwant aan het Schmallenberg-virus, dat in 2011 grootschalige uitbraken in Europa veroorzaakte, en aan het Shuni-virus, dat voorkomt in zuidelijk Afrika en de afgelopen jaren ook in Israël is aangetoond. Wageningen Bioveterinary Research doet veel onderzoek naar beide virussen. Dankzij deze opgebouwde expertise beschikt het instituut over een sterke kennisbasis om de introductie, verspreiding en mogelijke gevolgen van SHAV in Europa te onderzoeken.

Verspreidingsdynamiek

Het virus wordt vermoedelijk verspreid door Culicoides-knutten, waarvan de activiteit tijdens de afgelopen zomerperiode uitzonderlijk hoog was. Bij dieren kan een infectie leiden tot koorts, diarree, verminderde melkproductie en reproductiestoornissen, waaronder abortus en aangeboren afwijkingen bij nakomelingen. Ook zijn inmiddels neurologische verschijnselen bij paarden gemeld. De exacte epidemiologie, verspreidingsdynamiek en klinische impact van SHAV zijn echter nog niet volledig in kaart gebracht. Verder onderzoek en monitoring blijven noodzakelijk.

Mogelijk zoönotisch

Lange tijd werd SHAV uitsluitend beschouwd als een dierpathogeen. In oktober 2026 kreeg het virus echter internationale aandacht nadat in Frankrijk een eerste humane infectie werd gemeld bij een patiënt met fatale encefalitis. De patiënt had ernstig onderliggend lijden. 
Daarnaast werd SHAV-RNA aangetoond in buffelmelk in Italië, als mogelijke alternatieve bron van infectie. Hoewel deze bevindingen niet geheel onverwacht zijn, benadrukken zij wel het potentieel van dierlijke virussen om soortbarrières te doorbreken en daarmee nieuwe risico's voor de volksgezondheid te vormen.

Momenteel zijn er geen vaccins of specifieke behandelingen beschikbaar tegen SHAV. Dankzij de kennis die is opgebouwd rond verwante virussen zoals Schmallenberg- en Shuni-virus beschikken WBVR onderzoekers echter over een solide basis om de eigenschappen van SHAV, de verspreidingsdynamiek en de mogelijke risico's voor dier- en volksgezondheid sneller in kaart te brengen.

Veelgestelde vragen

Welke dieren zijn gevoelig voor het virus?
Het Shamonda-virus wordt voornamelijk aangetroffen bij herkauwers, zoals runderen, schapen en geiten. Daarnaast zijn infecties en klinische verschijnselen beschreven bij paarden. Onderzoek moet uitwijzen welke andere diersoorten mogelijk gevoelig zijn voor het virus.

Is het Shamonda-virus gevaarlijk voor mensen?
Het is nog niet duidelijk welk risico het Shamonda-virus voor mensen vormt. In oktober 2026 werd in Frankrijk voor het eerst een menselijke infectie vastgesteld bij een patiënt met ernstig onderliggend lijden, die overleed aan een hersenontsteking. Deze bevinding laat zien dat het virus ook mensen kan infecteren. Verder onderzoek is nodig om vast te stellen hoe het virus op mensen wordt overgedragen en welke gezondheidsrisico's daaraan verbonden zijn.

Waarop richt het WUR-onderzoek zich momenteel?
Binnen het bioveterinaire onderzoeksdomein wordt onderzoek gedaan naar de verspreiding van SHAV in Europa, de genetische verschillen tussen de varianten EU-1 en EU-2, de rol van knutten bij de overdracht en de gevolgen van infectie voor dieren en mogelijk ook mensen. 
Daarnaast wordt onderzoek gedaan naar de immuunrespons tegen het virus, waaronder de rol van antilichamen. Met behulp van geavanceerde cel modellen wordt het vermogen van SHAV om verschillende gastheersoorten te infecteren onderzocht. Deze kennis is essentieel voor een goede risicobeoordeling en de ontwikkeling van toekomstige preventie- en bestrijdingsmaatregelen.

Moeten veehouders zich zorgen maken?
Hoewel nog veel onbekend is over het Shamonda-virus, kunnen de beschreven effecten op melkproductie, vruchtbaarheid en diergezondheid economische gevolgen hebben. Vroege signalering, monitoring en het melden van verdachte ziekteverschijnselen zijn daarom belangrijk om de impact van het virus beter te begrijpen en beheersen.

Contact