NCOH-Ready bouwt onderzoeksinfrastructuur voor snelle respons op uitbraken
- prof.dr. QA (Quirine) ten Bosch
- Hoogleraar / Leerstoelhouder Infectious Disease Epidemiology
Een nieuwe infectieziekte springt over van dier op mens. De eerste signalen dienen zich aan, maar belangrijke vragen blijven onbeantwoord. Welke diersoorten zijn betrokken? Hoe verspreidt de ziekteverwekker zich? En hoe kan verdere verspreiding worden voorkomen? Juist in die eerste dagen telt elke minuut. Met het nieuwe initiatief NCOH-Ready werkt een breed consortium van onderzoekers aan een onderzoeksinfrastructuur die snel inzetbaar is tijdens toekomstige zoönotische uitbraken.
Onderzoekers van Wageningen University & Research, Erasmus MC, Universiteit Utrecht, UMC Utrecht en partners binnen het Netherlands Centre for One Health (NCOH) bundelen hun krachten om Nederland beter voor te bereiden op toekomstige gezondheidsdreigingen. “Ons doel is om de juiste infrastructuur en hulpmiddelen al gereed te hebben voordat een uitbraak begint”, aldus projectleider professor Quirine ten Bosch.
Uitbraken beter begrijpen
Veel infectieziekten ontstaan op het snijvlak van mens, dier en milieu. COVID-19, vogelgriep en Q-koorts tonen aan dat ziekten zich tussen soorten kunnen verspreiden en grote maatschappelijke gevolgen kunnen hebben. Een effectieve aanpak vraagt om een One Health-benadering: niet alleen kijken naar mensen, maar ook naar dieren, hun leefomgeving en de onderlinge verbanden. In de praktijk blijkt snelle samenwerking echter vaak lastig. Onderzoeksprotocollen zijn verspreid over verschillende instellingen, verantwoordelijkheden zijn niet altijd duidelijk en data uit uiteenlopende bronnen zijn moeilijk te combineren. Hierdoor kunnen belangrijke onderzoeken vertraging oplopen, juist op het moment dat snelheid cruciaal is.
Gezamenlijke routekaart
NCOH-Ready ontwikkelt een praktische routekaart voor uitbraakonderzoeken. Daarbij worden bestaande en innovatieve methoden samengebracht, variërend van epidemiologische analyses en genoomsequencing tot milieubemonstering en geavanceerde modelleringstechnieken die verschillende databronnen combineren.
De aanpak werkt als een gereedschapskist met verschillende niveaus. Afhankelijk van de kenmerken van een uitbraak en de beschikbare middelen kunnen onderzoekers de meest geschikte protocollen selecteren. Zo ontstaat een flexibel systeem dat kan opschalen wanneer situaties complexer worden.
Oefenen vóór de volgende crisis
Een routekaart op papier alleen is niet voldoende. Daarom test het consortium de aanpak met tafel-oefeningen en pilotstudies in de praktijk. Onderzoekers simuleren uitbraaksituaties en brengen experts uit verschillende disciplines samen om processen, samenwerking en besluitvorming te testen.
Daarnaast worden veldstudies uitgevoerd in omgevingen waar mens en dier nauw met elkaar in contact staan, zoals in agrarische sector. Deze studies helpen onderzoekers om logistiek, bemonsteringsmethoden en analysetechnieken onder realistische omstandigheden te testen en verder te verfijnen voordat ze daadwerkelijk nodig zijn.
Klaar voordat het urgent wordt
De uitdagingen van infectieziekten houden zich niet aan scheidslijnen tussen disciplines of landsgrenzen. Daarom draait NCOH-Ready niet alleen om technologieën en protocollen, maar ook om het opbouwen van duurzame samenwerkingen. Door expertise over de gezondheid van mens, dier en milieu te verbinden, wil het consortium een netwerk creëren dat snel kan worden gemobiliseerd zodra nieuwe dreigingen ontstaan.
“We geloven dat voorbereiding begint voordat een crisis zichtbaar wordt. Hoe sneller we begrijpen hoe ziekten zich verspreiden, hoe beter we zowel mens als dier kunnen beschermen,” zegt Ten Bosch. Het project NCOH-Ready start op 1 juni 2026 en vormt de nationale wetenschappelijke basis voor onderzoeksparaatheid binnen One Health bij zoönotische uitbraken in Nederland.
Heeft u een vraag?
Heeft u een vraag rondom dit onderwerp of ziet u kansen om met ons samen te werken? Neem dan contact op met onze expert.
