Project | Koeien en Kansen
Projectinformatie
In het kort- Start project: 01-01-1999
- Einde project: 31-12-2028
- Financier: ZuivelNL, Ministerie van LVVN, Ministerie van I&W
- Projectleider: Marion de Vries
Koeien & Kansen is al 25 jaar hét netwerk waarin melkveehouders, onderzoekers, adviseurs en overheden samenwerken aan een duurzamere melkveehouderij. In de nieuwe fase staat doelsturing centraal: melkveehouders werken met bedrijfsspecifieke doelen voor onder andere stikstof en broeikasgassen. Zo ontstaat waardevolle kennis voor beleid én op het boerenerf.
De Nederlandse melkveehouderij staat voor grote opgaven: reductie van stikstof-en broeikasgasemissies, reductie van stikstof en fosfaat naar grond- en oppervlaktewater en versterking van biodiversiteit. Tegelijkertijd is er behoefte aan een werkbare aanpak die rekening houdt met regionale en bedrijfsspecifieke verschillen.
Het project Koeien & Kansen, dat in 1999 van start is gegaan, biedt hiervoor een unieke omgeving. Veertien vooruitstrevende melkveehouderijbedrijven en het agro-innovatiecentrum De Marke in Hengelo (Gld.) dienen als proeftuin. Deelnemende melkveehouders zitten verspreid over het hele land en vertegenwoordigen verschillende intensiteiten en grondsoorten. Een van de deelnemers heeft een biologische bedrijfsvoering, een andere juist een hele intensieve bedrijfsvoering. De komende jaren ligt de focus op doelsturing. Melkveehouders gaan dan in de praktijk aan de slag met concrete, per regio, passende doelen die gezamenlijk zijn vastgesteld. De deelnemende bedrijven toetsen en monitoren continue of de doelen haalbaar zijn.
Voorbeelden uit de praktijk
We werken aan concrete doelen, zoals het verminderen van de uitstoot met 35 procent ten opzichte van 2020, het produceren van minimaal 65 procent van het gevoerde eiwit op eigen land en het bevorderen van meer kruidenrijk grasland.
De aanpak van de WUR rust op vier pijlers:
- Kraamkamer: ontwikkeling en toetsing van innovaties zoals RENURE, evenwichtsbemesting en doelsturing.
- Praktijk: intensieve metingen en begeleiding op de melkveebedrijven.
- Dialoog: strategische afstemming met sector en overheid over beleidstoepassing.
- Communicatie: brede verspreiding van kennis via studiegroepen, vakbladen en digitale platforms.
Resultaat en impact
Er wordt gewerkt aan een duidelijke aanpak waarmee melkveehouders de gestelde doelen kunnen halen, passend bij hun eigen regio. Overheden krijgen hiervoor betrouwbare informatie en hulpmiddelen voor beleid, melkveehouders praktische tips en adviseurs concrete maatregelen.
Koeien & Kansen laat zien hoe verduurzaming in de melkveehouderij hand in hand kan gaan met een gezond boereninkomen. Het project helpt melkveehouders om in 2030 meerdere milieudoelen tegelijk te behalen, zoals minder uitstoot en meer kringlooplandbouw.
Door te werken met doelsturing krijgen boeren meer ruimte voor maatwerk en beter inzicht in hun eigen prestaties. Zo groeit de circulariteit op het bedrijf, en kunnen melkveehouders hun resultaten transparant delen met maatschappij, markt en overheid. Dit doen zij in de vorm van excursies, aangaan van dialogen en artikelen in de landelijke en regionale bladen.
Toekomstperspectief
Met 25 jaar ervaring als fundament en doelsturing als kompas, blijft Koeien & Kansen hét netwerk waar de melkveehouderij vooruitgang boekt in duurzaamheid. Of, zoals WUR-onderzoeker Koos Verloop het samenvat: “Er ligt 25–50% milieuwinst voor het oprapen door beter management op de bedrijven. Door intensieve samenwerking tussen praktijk en onderzoek kunnen we samen nog veel stappen zetten.”
Samenwerking
De kracht van Koeien & Kansen is de intensieve samenwerking tussen sector, overheid en onderzoek. Zoals Gerjan Hilhorst, onderzoeker bij Agro-innovatiecentrum De Marke, benadrukt: ''De samenwerking tussen boeren, onderzoekers, adviseurs is cruciaal om zoveel mogelijke kansen binnen de sector te benutten."
Koeien & Kansen is een samenwerking van Wageningen University & Research, ZuivelNL, LTO, NMV, DDB, NAJK, Agrifirm, ForFarmers, PPP Agro Advies, DLV, Countus, Takens Advies, 3D Agro Advies en het Waterschap Drents Overijsselse Delta.
Tussentijds resultaat
BedrijfsEigen Excretie
Deze methode berekent hoeveel stikstof en fosfaat een melkveebedrijf daadwerkelijk uitscheidt via mest. Als dit minder is dan de RVO-tabel, kunnen boeren besparen op mestafzet. Zo kunnen boeren beter sturen op voer- en mineralenefficiëntie.
Kringloopwijzer
De KringloopWijzer is een tool voor melkveehouders om hun mineralenstromen in kaart te brengen. Op deze manier kan gewerkt worden aan efficiënt gebruik van voer, mest en land, én minder milieubelasting.
BedrijfsWaterWijzer
De BedrijfsWaterWijzer helpt melkveehouders inzicht krijgen in hun watergebruik, in hun risico’s op droogte en wateroverlast, en deze handreiking biedt praktische tips voor slimmer waterbeheer.
Perceelsverdeler
De tool Perceelsverdeler kan perceelsgericht een advies geven voor de bemesting van N, P en K. Dit hulpmiddel kan helpen bij het verder optimaliseren van de bemesting.
Waarom kiezen voor WUR?
De meerwaarde
- Maakwerk in de doelsturing
- Twintig jaar aan data en kennis
- Kringlooplandbouw in de praktijk
- Integrale aanpak van circulariteit
- Korte lijnen tussen praktijk, wetenschap en beleid
- Kennisdeling en opschaling
Vragen over dit project?
Heeft u een vraag over Koeien & Kansen of wilt u samenwerken? Neem dan contact op.
