"Wageningen is nooit weggeweest en zit nu ook in mijn testament" - het verhaal van Anne Marjan Greve

Anne Marjan groeit op in Wageningen-Hoog, een wijk waar het bos om de hoek ligt. Buiten spelen in het groen is voor haar dan ook vanzelfsprekend. Samen met haar moeder, die grote kennis van planten had, brengt ze vele middagen door met planten determineren. “Daar begon mijn liefde voor natuur”, vertelt ze.

Haar ouders dragen een sterke Wageningse identiteit met zich mee: beiden studeerden aan de Landbouwhogeschool en ontmoetten elkaar daar. De verhalen aan de eettafel gingen vaak over het studentenleven, de stad, de universiteit en de mensen die zij er leerden kennen. “Ik ben opgegroeid in een Wageningse bubbel. Het was niet iets waar ik bewust over nadacht; het was gewoon onderdeel van wie we waren.”

Op de middelbare school kiest ze voor een exact vakkenpakket met wiskunde, natuurkunde en scheikunde. Ze houdt van dingen begrijpen, van oorzaak en gevolg. En ze is handig met haar handen, wat haar moeder doet denken aan het beroep van tandarts. Maar wanneer tijdens een voorlichting gezegd wordt dat vrouwen beter mondhygiëniste kunnen worden, haakt ze direct af. “Dat was niks voor mij”, blikt ze terug.

Als tiener voelt ze een sterke behoefte om weg te gaan uit de vertrouwde Wageningse omgeving. Nieuwe indrukken, nieuwe mensen: Anne Marjan wil de wereld breder leren kennen. Die wens brengt haar naar Delft, waar ze een lerarenopleiding in biologie en huishoudkunde volgt. Ze geniet van haar tijd daar, bouwt een vriendenkring op en geniet met volle teugen van het studentenleven.

De inhoudelijke verdieping brengt haar terug naar de stad van haar jeugd, als ze besluit daar haar studie Huishoudwetenschappen te vervolgen. Het voelt tegelijk vertrouwd en nieuw. Ze kent Wageningen, maar niet vanuit de rol van student. Omdat veel van haar vrienden in Delft wonen, heeft ze niet het drukke studentenleven dat anderen in Wageningen ervaren. “Ik hoefde niets te ontdekken en had al een studentenleven gehad; ik kwam gewoon thuis.”

Tijdens de studie in Wageningen ervaart ze hoe breed veel opleidingen zijn. Op een symposium ziet ze op welke plekken Wageningse alumni allemaal zijn terechtgekomen: van beleid tot bedrijfsleven, van gezondheidszorg tot economie. Het bevestigt haar beeld van Wageningen. “Je leert er vanuit zoveel invalshoeken naar problemen kijken. Dat vond ik inspirerend.” 

De hoge werkloosheid in de jaren tachtig zorgt ervoor dat ze weinig keuze heeft in werk. Na een jaar lesgeven in Amsterdam stapt ze over naar een Amerikaans automatiseringsbedrijf, een voorloper van Unisys. Computers staan nog in de kinderschoenen en veel moet nog worden uitgevonden en uitgelegd. Anne Marjan geeft cursussen, vaak terwijl ze zelf nog uitzoekt hoe de software precies werkt. “Het was pionieren. Ik vond dat geweldig. Mijn moeder was ook bezig met computers en ik dacht: als mijn moeder het kan, kan ik het ook.”

In 1990 krijgt ze de vraag om over te stappen naar personeelszaken. HRM is op dat moment in Nederland nog in ontwikkeling, maar het Amerikaanse bedrijf waar ze werkt loopt voorop. Ze leert er over performance management, organisatieculturen en menselijke dynamiek: thema’s die haar blijven fascineren.

Het werk blijkt haar uitstekend te liggen. Tien jaar later start ze haar eigen adviespraktijk als zelfstandig HRM‑consultant. Vanaf 2000 werkt ze zo voor talloze organisaties, telkens voor kortere trajecten. “De variatie, de onafhankelijkheid en het snelle leren passen perfect bij mijn karakter. En mijn verkoopdatum is snel voorbij, grapte ik vaak.” Na 25 jaar stopt ze met werken. Tegenwoordig zet ze zich onder andere bij IVN in voor natuurlessen.

Wanneer ze vijftien jaar geleden terugverhuist van Amsterdam naar Wageningen en bij de notaris zit voor de aktes van haar nieuw gekochte huis, krijgt ze de vraag of ze een testament heeft. Dat blijkt het startpunt voor een langer proces. “Ik moest erover nadenken, en dat was niet uitsluitend een rationeel proces. Het is ook echt een gevoelskwestie.”

Twee jaar later begint ze dingen op te schrijven. Een herinnering uit haar schooltijd komt terug, met een leraar Aardrijkskunde die sprak over wereldwijde ongelijkheid. Zijn uitspraak blijft hangen: ‘Geef mensen geen vis, maar een hengel om te vissen’. “Dat principe heeft mijn ideeën over nalaten richting gegeven.”

Natuur, milieu, gezondheid, voeding, duurzaamheid zijn thema’s die Anne Marjan belangrijk vindt. “Deze thema’s lopen als een rode draad door het werk van WUR en dat maakt de keuze voor mij vanzelfsprekend.” Een deel van haar nalatenschap gaat daarom naar de universiteit, zonder dat ze vastlegt waar het precies aan besteed moet worden. “Ik wil niet over mijn graf regeren. De mensen die hier werken, weten straks beter waar het geld nodig is dan ik.”

Het voelt goed om een deel van haar vermogen te richten op iets wat de wereld breder vooruit kan helpen. “Ik wil dat mensen die minder kansen hebben gehad, iets kunnen doen dat hun wereld groter maakt. Of dat nu een studie, een onderzoek of een reis is. Dat maakt mij niet uit. Als het ze maar verder brengt.”

Anne Marjan woont naast een studentenhuis. In de gesprekjes die ze met hen heeft, zijn haar adviezen altijd nuchter en bemoedigend: “Keuzes zijn nooit voor de rest van je leven. Er komt altijd weer een nieuwe kruising.” Zelf ervaart ze haar keuze om zelfstandig consultant te worden nog steeds als een goede stap. “Toen voelde ik volledig eigenaarschap over mijn eigen pad. Het ergste wat er kan gebeuren, is meestal best te overzien. Dat is een vertrouwen dat ik graag doorgeef.”