Docenten ontdekken de wilde kracht van buitenonderwijs

De dag opent kalm met een meditatie en een observatiewandeling waarbij deelnemers vijf minuten lang moeten focussen op een enkel ding in de natuur. Het dwingt tot vertraging. In een hierop volgend gesprek met een onbekende mededocent over het belang van de natuur valt direct een scherpe observatie: "Onze leerlingen vinden tegenwoordig alles wat groen is al natuur."

Om te laten zien hoe nietig de mens in het grote geheel is, wordt de Timewalk uitgelegd. Wanneer je met leerlingen een wandeling maakt en elke meter die we lopen gelijkstaat aan 2 miljoen jaar, dan vormen na 2,3 kilometer (4,6 miljard jaar) de allerlaatste centimeters pas de periode dat de mens bestaat. Op de klok van de aardse geschiedenis vormt de mensheid geen minuten, maar slechts de allerlaatste seconde. Het zet de toon voor een dag vol verwondering en een vleugje rebellie. "Ik ben hier om de wat conservatieve schoolvisie te veranderen," klinkt het stellig uit de mond van een deelnemer. "Gewoon, een beetje dwars zijn en het onderwijs veranderen."

Handen in de bodem en onbekende stadsbomen

Dat 'dwars zijn' krijgt praktische handvatten tijdens de eerste workshopronde, waar de deelnemers met de handen in het zand mogen. Onder leiding van Wietse Wierma bestuderen de docenten bodemprofielen, vergelijken aardlagen en speuren met zoekkaarten naar bodemdieren.

Felix Spee laat bij zijn workshop zien dat je voor veldwerk niet per se naar een oerbos hoeft, ook de stad zit vol natuur. Als je maar leert kijken. Als voorbeeld noemt hij de plataan op het schoolplein: leerlingen zien de boom dagelijks, maar niemand weet er iets over. Ook worden er ervaringen over buitenonderwijs uitgewisseld. Kinderen zijn altijd enthousiast, mits het lekker weer is. Zodra het regent klinkt al snel de onvermijdelijke vraag: "Wanneer mogen we weer naar binnen?"

In het voedselbos stuit de groep docenten onder leiding van Louise van der Stok soms op een andere uitdaging: weerstand van ouders. De tip? "Neem ze gewoon een keer mee, dat helpt om de houding van de ouders te veranderen." Ook waarschuwt ze voor koudwatervrees bij het plukken en proeven. Sommige planten kun je beter niet plukken omdat ze niet zo snel teruggroeien, maar leerlingen moeten buiten soms gewoon de ruimte krijgen om fouten te maken. Daar leer je soms nog veel meer van!

Geen lastige leerlingen, maar doeners

Na een lunch die smaakvol wordt omlijst door beeldende verhalen van Tom Haage over dieren en hun unieke, altijd nuttige eigenschappen, is het de beurt aan Lenneke Vaandrager. Zij belicht de onmiskenbare voordelen van groen op onze gezondheid. Natuur biedt aangename geluiden die storende omgevingsprikkels maskeren. Ze trekt de parallel met zorgboerderijen, waar dieren een cruciale rol spelen omdat ze mensen het gevoel geven ertoe te doen.

Tom Haage houdt een vurig pleidooi voor de buitenlucht in het onderwijs. Als er een school op bezoek komt, krijgt hij soms te horen dat er wel een aantal lastige leerlingen bij zitten. Zelf merkt hij hier vervolgens weinig van: "Excursie met lastige leerlingen? Doe mij die maar," stelt hij. "Ik laat ze hard werken in de schooltuin. Het zijn helemaal geen vervelende leerlingen, ze zijn gewoon heel praktisch ingesteld. Het is simpelweg niet normaal dat je de hele dag binnen zit."

Vossen, muizen en met de kruiwagen naar Parijs

In de middag is het tijd voor creativiteit. "Ik voelde me net echt een vos," deelt een docent enthousiast na een workshop van Ester Klein Hesselink. Een ander vertelt over het schilderen van bloemen in de buitenlucht, waarbij een nieuwsgierig veldmuisje even kwam gluren wat er gaande was. Het zijn precies die kleine, onvoorspelbare momenten die buitenonderwijs zo waardevol maken. Bij de workshop van Lenneke Vaandrager werd gekeken hoe je leerlingen mee het groen in krijgt.

De dag wordt afgesloten door Henry Mentink (oprichter van autodeelplatform MyWheels). Hij deelt het opmerkelijke verhaal van zijn tocht naar Parijs met een kruiwagen. Hij liep via Brussel, ging langs bij Frans Timmermans, sliep bij boeren, burgemeesters en in kloosters. Zijn doel? Aandacht vragen voor het feit dat land eigenlijk eigendom zou moeten zijn van de gemeenschap. Met in zijn zak een symbolisch briefje van €100 vol zaadjes om te planten, nam hij letterlijk de wensen voor de aarde mee.
Met een flinke dosis frisse buitenlucht in de longen en hoofden vol nieuwe, wilde ideeën keren de docenten terug naar hun scholen.